Contact: info@netdidned.be
Correspondentieadres: Netwerk Didactiek Nederlands (NDN): Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
Verantwoordelijke uitgever: G. Duchâteau, Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
32-1 | oktober-november-december 2019
     
In deze nieuwsbrief:

NDN-Facebookpagina




 
Redactioneel
SOL - Studenten ontmoeten leerkrachten
HSN-Conferentie 33 Zwolle vr. 22 en zat. 23-11-2019
De staat van het Nederlands in 2019
Luc Devoldere over het Standaardnederlands n.a.v. de publicatie 2e rapport Staat van het Nederlands
'Ons Erfdeel' heet nu 'De Lage Landen'
Tijdschrift Fons nr. 9
Drie weken was ik meester Erik: 'Lieve God, ontferm u over mij'
Sleutels voor effectief begrijpend lezen -VLOR-rapport
Update Nederlands - Gerdineke van Silfhout
Neerlandistiek voor de klas
Jeugdliteratuur en didactiek - Handboek voor vo en mbo
Evaluatie een van de moeilijkste taken voor een leraar - Interview met hoofdinspecteur Viaene
Plus-Nederlands - verbreding en verdieping van het vak - Els Stronks
MindXpres - volledig nieuwe presentatiesoftware - Pieter Van Nuffel
Taal voedingsbodem van identiteit - Yves T'Sjoen
De Neerlandistiek is niet geholpen met gemakkelijk pessimisme - Yra van Dijk
Landelijke studiedag Levende Talen 1 nov. Utrecht
Neerlandistiekdagen in Leiden op 6 en 7 maart 2020
Velov promoot "Lesson Study"

OVER SCHRIJVERS


Remco Campert 90
Biografie John Flanders
Marnix Gijsen, rebel en stem uit New York
Wolkers' waarheid - Marc van Biezen
• In Memoriam Tom van Deel - Marita Mathijsen e.a.
In Memoriam Wim Klooster
Over 'Grand Hotel Europa' I.L. Pfeiffer - Vlogboek
Nieuwe leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika - Yves T'Sjoen
Uitreiking Lof-prijs der Nederlandse Taal
 
 
Recent op de NDN-Facebookpagina
 
Beschikbaar in ons NDN-archief -NDN-site pagina Nieuwsbrief
NDN-Nieuws 31-4
 
NDN-Nieuws 31-3
 
NDN-Nieuws 31-2
 
NDN-Nieuws 31-1
 
NDN-Nieuws 30-4
 
NDN-Nieuws 30-3
 
NDN-Nieuws 30-2
 
NDN-Nieuws 30-1
 
• NDN-Nieuws 29-4
 
NDN-Nieuws 29-3
 
NDN-Nieuws 29-2
 
NDN-Nieuws 29-1
 
• NDN-Nieuws 28-4
 
NDN-Nieuws 28-3
 
NDN-Nieuws 28-2
 
NDN-Nieuws 28-1
 
NDN-Nieuws 27-4
 
NDN-Nieuws 27-3
 
NDN-Nieuws 27-2
 
NDN-Nieuws 27-1
 
NDN-Nieuws 26-4
 
• NDN-Nieuws 26-3
 
• NDN-Nieuws 26-2
 
• NDN-Nieuws 26-1
 
• NDN-Nieuws 25-5
 
• NDN-Nieuws 25-4
 
• NDN-Nieuws 25-3
 
• NDN-Nieuws 25-2
 
• NDN-Nieuws 25-1
 
• NDN-Nieuws 24-4
 
• NDN-Nieuws 24-3
 
• NDN-Nieuws 24-2
 
• NDN-Nieuws 24-1
 
• NDN-Nieuws 23-4
 
• NDN-Nieuws 23-3
 
• NDN-Nieuws 23-2
 
• NDN-Nieuws 23-1
 
• NDN-Nieuws 22-4
 
• NDN-Nieuws 22-3
 
• NDN-Nieuws 22-2
 
 
 
 
Redactioneel
 

 

Lectori salutem



Collega’s uit Vlaanderen en Nederland

Aan de 32ste jaargang van onze NDN-Nieuwsbrief zijn we toe. Onze eerste voorzitter wijlen Hugo de Jonghe schreef de eerste nieuwsbrieven. Het waren enkele A-4’tjes samen met strikte mededelingen over wat er in de wereld en het leven van de didactiek van het Nederlands in Vlaanderen gebeurde. Later en gewapend met een computer en een websiteprogramma nam ondergetekende die taak over. Dat betekende dat we vanaf ongeveer het jaar 2000 onze nieuwsbrieven konden digitaliseren en zo naar de leden sturen. De vereniging heette aanvankelijk Vereniging van Vlaamse Moedertaaldidactici (VVM). In 2008 veranderde de vereniging van naam onder impuls van onze derde en huidige voorzitter José Vandekerckhove. Hij verzon de naam Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) die dan ook netjes formeel werd geadopteerd via het Belgisch Staatsblad. Over al die jaren heen hebben we eerst vanuit VVM, later vanuit NDN onze nieuwsbrieven verstuurd naar de leden. In die loop der jaren hebben we de nieuwsbrief ook verzonden naar belangstellenden die niet noodzakelijk lid werden van VVM of NDN. Al geruime tijd krijgen didactici Nederlands van de universiteiten en hogescholen, onderzoekers, leerplanontwerpers, begeleiders, auteurs van leerboeken en leraren in het werkveld ons digitaal geschrift toegestuurd. Lezers uit Nederland en Vlaanderen kunnen in onze nieuwsbrief lezen wat er reilt en zeilt in het domein van het onderwijs Nederlands. Het zijn op dit ogenblik zowat 490 lezers. De vorige nieuwsbrief verstuurd op 9 juli ging naar exact 490 personen uit onze verzendlijst. Daarvan hebben er 356 de nieuwsbrief geopend en hopelijk ook gelezen.

Op de NDN-website staat in het menu ook een pagina NDN-Nieuwsbrief. De laatste editie wordt op die pagina aangekondigd en toegankelijk gesteld via een koppeling ernaartoe. Alle edities vanaf januari 2010 tot en met die van juli-augustus-september 2019 blijven vanaf die locatie via een directe koppeling voor mogelijke lezers toegankelijk. Alles samen betekent dat een rijke blijvend toegankelijke bron van informatie voor ons vakgebied.

Voor deze eerste editie van de 32ste jaargang blijven we in het stramien van de nieuwsbrieven van de vorige jaren verder werken. We verzamelen over een periode van enkele maanden het belangrijkste nieuws rond onderwijs en opvoeding speciaal rond het onderwijs Nederlands en aanverwante gebieden in Nederland en in Vlaanderen. Dat digitaliseren we via ons websiteprogramma en met een digitaal verzendprogramma krijgen de potentiële lezers ze toegestuurd op hun computerscherm of op hun laptop of tablet of mobieltje,

Bij het begin van dit school- of werkjaar - of moet het academisch werkjaar zijn - is er heel wat noemenswaardig en ook lezenswaardig gedachtegoed de revue gepasseerd. Er waren zowat 36 topica ter beschikking voor de stoffering van Nieuwsbrief 32-1, waaruit we een ruime selectie hebben gemaakt. Opvallend in het werkveld is de belangstelling voor reflectie op de leerprocessen, feedback en evaluatie. Dat is ook voor andere vakken dan het Nederlands het geval. Zowat 360 belangstellenden voor die thematiek meldden zich aan op de studiedag daarrond in het Centrum voor Nascholing Onderwijs (CNO) van de UAntwerpen op donderdag 26 september. De teneur die ik daar heb kunnen opvangen was dat heel wat leraren zich afkerig opstelden tegenover het traditionele systeem van punten geven. Ze zoeken naar vereenvoudigde of alternatieve vormen van feedback en evaluatie. In onze editie van de nieuwsbrief komen ook enkele documenten aan de orde over de evaluatieproblematiek.

Ook het NDN blijft niet ongevoelig voor de actualiteit rond het onderwijs van het Nederlands. Het lerarentekort veelvuldig in de actualiteit gebracht brengt aan de Vlaamse hogescholen toch weer een heropleving van de belangstelling voor de lerarenstudie aan het licht. Ook en vooral in Nederland blijft het lerarentekort evenzeer voor het vak Nederlands een nijpend probleem. Er wordt gezocht naar de beste middelen om het onderwijs van het Nederlands aantrekkelijker, actueler en efficiënter te maken. Hoe staat het met het Nederlands in ons taalgebied? De Taalunie publiceert een nieuwe versie van zijn rapport rond de staat van het Nederlands. Opvallend is dat in deze tweede versie onder het parapluprincipe nu niet alleen meer alle mogelijk variëteiten samen als een geheel werden onderzocht , maar dat nu ook dialecten, regionale talen  enz. als dusdanig binnen het onderzoeksdomein betrokken werden. Wij hopen dat de Taalunie nu aan het eind van zijn veelvuldige inspanningen rond taalvariatie is aangeland en dat ze nu weer ruimte krijgt voor het echte belangrijke en toepasbare taalbeleid, waar nu in deze tijden van verandering en vernieuwing zozeer behoefte aan blijkt in het werkveld Nederlands.

In deze nieuwsbrief is er ook ruimte voor literatuur en literatuuronderwijs. Enkele belangrijke schrijvers krijgen hier hun plekje met een voorstelling van wat ze betekenen binnen het literaire veld. Jammer zijn er ook een paar schrijvers die én aan de universiteiten werkzaam waren én literair verdienstelijk waren, overleden. Wij herdenken hier Tom van Deel en Wim Klooster.

Soms zijn er lange artikelen in de nieuwsbrief die een lezersinzet vragen, die uiteindelijk dan toch wel lonend blijkt, soms zitten er kort en goed geformuleerde mededelingen in. In deze redactionele tekst wil ik evenwel toch de aandacht vestigen op de opportuniteit van digitale teksten, waarbij de lezers onder de eerste laag via koppelingen toegang krijgen tot een heel rijk gebied van revelerende bijkomende informatie. De lezers moeten daartoe enkel doorklikken op de (blauwe) koppelingen in de tekst. Een goed voorbeeld daarvan is het artikel ‘Plus-Nederlands - verbreding en verdieping van het vak van Els Stronks’. Overigens passeren in de linker kolom van de nieuwsbrief alle artikelen in een notendop geformuleerd, waarop u rechtstreeks kunt doorklikken naar hun plaats in de nieuwsbrief zelf.

We verwachten met deze nieuwsbrief 32-1 dat u als lezers ruim kunt ingaan op de verstrekte teksten, dat u er belangstelling voor kunt opbrengen en dat u een aantal ideeën toch ook nuttig zou kunnen vinden om er voor uw lespraktijk uw voordeel mee te doen.


Zoals steeds kunt u ons bereiken op info@netdidned.be



Ghislain Duchâteau – vicevoorzitter en redacteur NDN

namens het hele NDN-bestuur.


 




SOL - studenten ontmoeten leerkrachten - Arteveldehogschool Gent - donderdag 10 oktober 2019

 

SOL Studenten ontmoeten leerkrachten


Leerkracht Nederlands: een beroep waar muziek in zit!

Studenten Ontmoeten Leerkrachten (SOL): Een interactieve onderwijsnamiddag (14.00 tot 17.00 uur) in samenwerking met de Arteveldehogeschool en de NTU.

De activiteit bestaat uit een vierluik:

1. Een uiteenzetting over begrijpend lezen
2. SOL: een interactieve ontmoeting tussen studenten Nederlands en leerkrachten Nederlands. Studenten gaan in gesprek met ervaren leerkrachten Nederlands (aso, tso, aso, bso) over diverse aspecten van het schoolvak Nederlands, over leerdoelstellingen, werkvormen, differentiatie ...
3. Rapportage: een plenummoment waarin gepeild wordt naar de opbrengst van de namiddag
4. Prijsuitreiking van de NDN-DIVA-prijs 2019.

De namiddag is bedoeld voor studenten Nederlands van de Arteveldehogeschool en staat ook open voor alle Vlaamse en Nederlandse lerarenopleiders.

Organisatie: Netwerk Didactiek Nederlands (NDN)

Locatie: Arteveldehogeschool Kattenberg – 9000 Gent

Datum: donderdag 10 oktober 2019


HSN-Conferentie Onderwijs Nederlands 33 – Zwolle Hogeschool Windesheim
vrijdag 22 en zaterdag 23 november 2019

 

De HSN-conferentie is een jaarlijkse conferentie over het onderwijs Nederlands in alle delen van Nederland en Vlaanderen, en op alle niveaus: primair en secundair onderwijs, beroepsonderwijs, hoger onderwijs, Nederlands voor anderstaligen. U kunt kiezen uit zeker tachtig presentaties. Bovendien kunt u op beide dagen de informatiebeurs bezoeken waarop Vlaamse en Nederlandse (educatieve) uitgevers en vakverenigingen hun publicaties voorstellen. De conferentie vindt om en om plaats in Nederland en Vlaanderen (Nederland in oneven jaren).

Het onderwijs Nederlands staat in de kern van elk onderwijscurriculum. En terecht! Is het niet via taal dat mensen betekenissen en dus kennis – een niet onbelangrijk goed in onze kennismaatschappij – construeren? Binnen de HSN Onderwijs Conferentie Nederlands trachten de deelnemers in de vele bijdragen antwoorden te zoeken op de vaak complexe en moeilijke oefening die het onderwijs Nederlands met zich meebrengt, vaak in een multilinguale context. De HSN Conferenties Onderwijs Nederlands zijn een ambitieuze poging om kennis te construeren in een interactie van mensen uit de theorie met mensen uit de praktijk; in een confrontatie van onderzoek met theorievorming en empirie én in communicatie met leraren uit diverse onderwijsniveaus.

De conferentie wordt in het format aangeboden dat haar 'groot’ heeft gemaakt: een forum aanbieden aan allen die bij de ontwikkelingen van het onderwijs Nederlands in Vlaanderen en Nederland betrokken zijn en dat in alle omgevingen waarin en alle niveaus waarop Nederlands geleerd wordt. De evaluaties van voorbije conferenties leren dat precies de ‘breedte’ van de conferentie door de deelnemers sterk wordt geapprecieerd. Indien de doelgroep van HSN gedefinieerd wordt naar soorten van deelnemers, dan onderscheiden we leraren (op verschillende niveaus), ontwikkelaars, didactici, onderzoekers en studenten lerarenopleiding. Daarenboven is de conferentie uitdrukkelijk Nederlands-Vlaams, opdat wederzijds gebruik gemaakt zou worden van didactische ontwikkelingen, good practices en onderwijservaringen.

De website: https://hsnconferentie.org/

Het programma: https://hsnconferentie.org/programma/

Dr. Gerdineke van Silfhout Leerplanontwikkelaar VO
schrijft over de HSN-Conferentie:

De enige, echte tweedaagse conferentie waar het onderwijs Nederlands centraal staat op alle niveaus: po, vo, mbo, ho en ook voor anderstaligen. In elf parallelsessies worden tachtig workshops/presentaties verzorgd door leraren, lerarenopleiders en experts rondom nieuwe ideeën en good practices. Uitwisseling staat daarbij centraal. In de bijlage vind je de vele inspirerende onderwerpen en sprekers op een rij. De conferentie is op 22 en 23 november op Windesheim. Meer informatie en inschrijven kan hier.



De positie van het Nederlands in 2019

 

Resultaten van het eerste vervolgonderzoek naar de Staat van het Nederlands

Ze werden op dinsdag 17 september door de Taalunie publiek voorgesteld in Breda aan uitgenodigde taalkundigen en didactici Nederlands.

Met de Staat van het Nederlands laat de Taalunie elke twee jaar het gebruik van het Nederlands en andere talen onderzoeken in sociale situaties. Welke talen gebruiken inwoners van Nederland, Vlaanderen, Brussel en Suriname in welke situaties?

In Nederland en België is in 2018 een aantal situaties opnieuw bekeken (sociaal verkeer, sociale media en hoger onderwijs) en is deze keer ook aandacht besteed aan kennis en gebruik van dialecten en regionale talen. In Suriname zijn alle sociale situaties voor het eerst onderzocht (ook werk, informatieraadpleging, cultuurbeleving en de andere onderwijsniveaus). Tot slot is in alle landen een aanvullend onderzoek uitgevoerd naar het talengebruik aan universiteiten.

Lees de samenvatting van de resultaten en lees hoe die perspectief geven op taalbeleid

Onderzoeksrapporten 2019

Zie ook daarover de website van het Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) pagina Publicaties.

Omhoog ^

Luc Devoldere in ‘De lage Landen’ over het Standaardnederlands
n.a.v. de publicatie van het tweede onderzoeksrapport ‘De staat van het Nederlands’ 20 september 2019

 

Zeker, laat duizend bloemen bloeien. Maar we moeten door het bos de bomen blijven zien

‘We kunnen daarmee leven. Ook al rukt het Engels op in de openbare ruimte in de Randstad, denk ik dan. Ook al blijft de onvoldoende standaardisering van het Nederlands in Vlaanderen niet volledig onproblematisch volgens mij, en weet ik dat ik hiermee opnieuw de banvloek van de onthechte sociolinguïsten over me oproep die ruimte vragen voor alle varianten van het Nederlands, van dialect over regionale taal en tussentaal (niet hetzelfde in Vlaanderen en Nederland) tot standaardtaal.

Ik wil ook wel duizend bloemen laten bloeien, maar ook gewoon door het bos de bomen blijven zien, en blijf beweren dat één variant, die van de standaardtaal in Vlaanderen, wel wat meer water en zorg kan gebruiken. En nee, dat hoeft voor niemand fnuikend te zijn. Ik geloof nu eenmaal in nuttige ficties en de standaardtaal is zo een nuttige fictie. Cultuur heeft nuttige ficties nodig, net zoals de natie als ‘verbeelde’ (en niet: ingebeelde) gemeenschap een nuttige fictie is.’

Lees het verdere betoog van Luc Devoldere

 

Omhoog ^

Vanaf 2020 heet het tijdschrift ‘Ons Erfdeel’ verder ‘De Lage Landen’

 

In zijn Redactioneel in de editie 3 AUG 2019 verklaart Luc Devoldere, hoofdredacteur, hoe die beslissing genomen werd. De titel van zijn stukje luidt “OVER EEN VLAG EN EEN LADING”.

26 augustus 2019

‘Ons Erfdeel’ werd ‘de lage landen’

Vanaf 2020 krijgt het tijdschrift Ons Erfdeel een nieuwe naam. Het blad zal dan, net als de website, de lage landen heten.

Op 1 april 2019 heeft de onafhankelijke culturele instelling Ons Erfdeel vzw drie ambitieuze websites gelanceerd: een Engelstalige, een Franstalige en een Nederlandstalige.

De naamgeving De Lage Landen is helder, coherent en consistent. De Lage Landen zijn dat deltagebied aan de Noordzee. De term heeft geen negatieve of politieke connotaties. In alles wat we doen, ligt de focus op dit gebied, dat in de praktijk meestal samenvalt met het Nederlandse taalgebied, Vlaanderen en Nederland.
We zijn dan ook van plan voortaan met deze naamgeving te communiceren. Daarom nemen we vanaf 2020 afscheid van de naam Ons Erfdeel voor het gelijknamige blad. ...

Daar is lang over nagedacht. Je verandert niet zomaar van naam. Toch heeft voortschrijdend inzicht ons tot deze beslissing gebracht.

Lees verder in OVER EEN VLAG EN EEN LADING

De drie websites: een Engelstalige (www.the-low-countries.com), een Franstalige (www.les-plats-pays.com) en een Nederlandstalige (www.de-lage-landen.com).

Omhoog ^


Fons – TIJDSCHRIFT – Fris onderwijs Nederlands – Editie 9

 

Het septembernummer 2019, nummer 9 in het verschenen rijtje ligt op de leestafel.
Het thema van deze negende editie is ‘Nederlands breekt uit’ en dat verwijst naar het onderwijs in meertalige klassen. Het is weer een fraai tijdschriftnummer geworden in de bekende heel geïllustreerde stijl van de vorige edities. De foto’s, de kleurtjes, de kadertjes, de titels en titeltjes maken er inderdaad een mooi nummer van. Die layout is in de eerste plaats bedoeld voor de leraren Nederlands die in het werkveld effectief in de klas met leerlingen functioneren.

Aansluitend bij het thema staan op de voorpagina de 4 wellicht belangrijkste artikelen:
- Vakdoorbrekend lesgeven EEN PLUS EEN IS DRIE
- ‘LEARNER GENERATED STORIES’ in de alfaklas
- FONS TEST VIJF WERKVORMEN VOOR ‘retrieval practice’  UIT
- 10 DYNAMISCHE LESIDEEËN voor alle taalniveaus-

Het nummer is ook dikker dan de vorige met een ruimere inbreng ook van didactici, lerarenopleiders, onderzoekers en vooral opvallend van die auteurs uit Nederland. En dat is nieuw. Blijkbaar oefent Fons een ruime en ruimere aantrekkingskracht uit op auteurs die in het tijdschrift hun ideeën aan de vrouw of man in de klas willen brengen. Ook meer artikelen overschrijden de vroeger gebruikelijke lengte van één pagina.
Al met al zijn er tekenen dat het nagenoeg enige tijdschrift naast Les voor vakdidactiek Nederlands in ons taalgebied de wind in de zeilen heeft.

We willen bij deze gelegenheid ook wat dieper ingaan op de inhoud van dit nummer. Dat betekent dat we een paar van de hierboven genoemde artikelen lezen en de belangrijkste gegevens samenvattend proberen aan te wijzen.

Vakdoorbrekend lesgeven: één plus één is drie – ALS LEERKRACHT NEDERLANDS KOPPEL JE MAKKELIJK JE DOELEN AAN EEN GROTER GEHEEL.

Het is een interview door Josfien Demey met Lisa Verhelst, die les geeft in een Hotel- en tuinbouwschool in Anderlecht. Het interview heeft als lead: De diversiteit in klassen neemt toe. Hoe vang je de verschillen tussen je leerlingen op? In de school breken ze de muren tussen vakken. Welk effect heeft dat? De hele aanpak van Lisa Verhelst is co-teaching en grenzeloze samenwerking van leraren met elkaar in functie van hun onderwijsdoelstellingen.

In het interview kwamen in dat verband de volgende vragen aan de orde:
- Waarom zijn jullie meer projectmatig beginnen lesgeven?
- Jullie proberen vakdoorbrekend te werken. Wat houdt dat concreet in?
- Hoe ziet een lesweek eruit bij jullie?
- Gelooft iedereen in die aanpak?
- Hoe ga je om met tegenwind?
- Dat jullie co-teachen is dat noodzakelijk om onderwijs vakdoorbrekend te organiseren?
- Het vak Nederlands ziet men dikwijls als ‘servicevak’, dienstbaar aan andere vakken. Hoe zien jullie dat?
- Welke winsten boek je door intensievere samenwerking?
- Welke valkuilen zijn er?

In een rechthoekig kader staan rechts van de tekst op blz. 11 de 5 tips voor duurzaam grenzeloos samenwerken: 1. Vertrek vanuit de leerplandoelen, 2. Zet de noden van de leerling én de leerkracht centraal, 3. Respecteer de expertise van elke collega, 4. Onderwijs krachtig, evalueer valide en samen, 5. Maak de transfer naar de échte wereld.


‘Klas, we gaan een verhaal maken. Het verhaal gaat over een …?’
Werken met ‘learner generated stories’ in de alfaklas – Petra Popma, verbonden aan een Kennisinstituut voor Taalontwikkeling van de Universiteit van Amsterdam.

De Engelse term betekent gewoon een verhaal dat met elkaar wordt bedacht. De docent doet zijn inbreng, de rest komt van de klas. Een tiental woorden worden gekozen uit de Basiswoordenlijst Alfabetisering ISK. Betekenis, uitspraak, de schriftelijke vorm krijgen de leerlingen via een afbeelding met het woord eronder, door voorwerpen te laten zien en door uit te beelden. Dan wordt het verhaal samengesteld door vraag na vraag te beantwoorden in interactie leraar-leerlingen. Het lesvoorbeeld in het artikel is een TPRS-les ‘Naar de supermarkt’. Differentiatie bij het oefenen op het geconstrueerde verhaal wordt ingebouwd. Daarbij wordt gewerkt van mondeling naar schriftelijk en naar woorden leren én onthouden. Bij differentiatie bijvoorbeeld wordt het niveau van de leerlingen bepaald met meer actieve inbreng en productievere taken, met navertellen en het verhaal uit het hoofd opschrijven. De maximale lengte en het maximale aantal woorden die leerlingen kunnen inbrengen. Alles is gebaseerd op de Leerlijn Albabetisering ISK met de startdoelen, de basiswoordenlijst, de streefdoelen voor alle taalvaardigheden en tips voor lesmaterialen. Het artikel verscheen eerder in het tijdschrift Les, hét tijdschrift voor wie betrokken is bij het onderwijs aan anderstaligen in Nederland en Vlaanderen.


Verder

Verder komen artikelen rond meertaligheid aan de orde, alfabetiseren in een digitale omgeving, werkvormen voor ‘retrieval practice’, d.i. een manier om leerstof in het langetermijngeheugen te krijgen, lezen in het VMBO, lezen bij beginnende leraren en de kracht van continue professionalisering, bouwstenen en voorstellen voor beter begrijpend lezen, mediawijsheid in de les Nederlands, bevordering van intrinsieke leesmotivatie, over literatuur praten aan de hand van het TV-programma Winteruur, de boekenreceptie. En dat zijn nog niet alle thema’s van dit nummer van Fons. Vooral onthouden we ook de ’10 dynamische lesideeën voor alle taalniveaus.

Ook vestigen wij hier nog even de aandacht op het artikel van José Vandekerckhove, voorzitter van ons Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) op bladzijde 40 en 41. Het staat onder de rubriek 'Aan de slag' en draagt de dubbele titel 'De gelegenheid maakt de dief - OVER OCCASIONELE TAALBESCHOUWING IN HET ONDERWIJS'. Volgens Vandekerchove bestaat er naast geïntegreerde en cursorische taalbeschouwing ook occasionele taalbeschouwing. Die treedt op n.a.v. taaluitingen in media, taaluitingen van leerlingen, vragen van leerlingen, toevallig beeldmateriaal. Ze verhoogt het taalbewustzijn van de leerlingen en leidt van het taalgebruik naar het taalsysteem. De auteur geeft daarbij een paar concrete voorbeelden uitgaande van te observeren taalmateriaal.


https://tijdschriftfons.be/

Eerdere nummers: https://tijdschriftfons.be/eerdere-nummers/

 


Drie weken was ik meester Erik: ‘Lieve God, ontferm u over mij’

 

Hij dacht dat het in zijn bloed zat, lesgeven. Zijn vader had jaren voor de klas gestaan, zijn broer deed het. Erik de Bruin zag zichzelf al helemaal in de rol van zo’n aanstekelijke Hollywoodleraar als in de film ‘Dead Poets Society’. Maar het liep anders.

Erik de Bruin - 25 augustus 2019

‘Bent u nog maagd?’ wil Adam weten. Het is het laatste uur van mijn eerste dag als leraar op een vmbo-school in het midden van het land. 4A, examenklas vmbo-tl. De scholen in de provincie Utrecht zijn al weer een week aan de gang, maar vanwege een reeds lang geplande vakantie vond mijn nieuwe werkgever het geen bezwaar als ik pas in week twee zou beginnen. Docenten Nederlands liggen nu eenmaal niet voor het oprapen. Het voorrecht van de beginnende docent, zo hoor ik naderhand in de lerarenkamer; zoiets kun je je maar één keer in je docentenloopbaan permitteren. Alleen bij de komst van nageslacht of het overlijden van een dierbare is het geoorloofd om vrij te nemen buiten de stalen kaders van schoolvakanties.

Mijn eigen vader, jarenlang docent geschiedenis in het vmbo, had het aan den lijve ondervonden. Toen zijn beste vriend overleed, moest hij hemel en aarde bewegen om bij de uitvaart aanwezig te mogen zijn. Want: geen familie.

Van de opties freeze, flight or fight - verstijven, vluchten of vechten - kies ik de eerste

‘Jongen, weet je zeker dat je dit wilt? Onderschat het niet’, had hij me op het hart gedrukt toen ik aan de opleiding tot docent Nederlands was begonnen. ‘Je hebt zo’n mooie baan als redacteur, je maakt zulke mooie boeken, met zulke bijzondere mensen. Leraar kun je altijd nog worden. Vergis je niet: het is een eenzaam beroep.’

Toch wilde ik zelf ervaren wat het was, voor de klas staan. Na twaalf jaar werken in de boekenwereld leek het me een mooi moment voor iets anders. Als student, aan het begin van dit millennium, had ik eens een oriënterende lerarencursus gevolgd en dat was me goed bevallen. Mijn stagebegeleider had me destijds bovendien een natuurtalent genoemd. Het docentenbloed van mijn vader stroomde door mijn aderen, pochte ik. Mijn jongere broer was ook leraar. Dus wat kon me gebeuren? Bij menig manuscript dat ik redigeerde, dreven mijn gedachten af naar de schoolklas, waar ik door de leerlingen als held zou worden onthaald. Zo boeiend vertelde ik over al het schoons dat onze vaderlandse letteren te bieden hebben, om nog maar te zwijgen over finesses van de perfecte sollicitatiebrief, of nee: de schoonheid van een zorgvuldig geplaatste puntkomma.

Ik had me in mijn vakantie ondergedompeld in didactische literatuur. Maar op vragen naar mijn maagdelijkheid was ik allerminst voorbereid.

Van de opties freeze, flight or fight - verstijven, vluchten of vechten - kies ik de eerste. Alsof ik in een verkeerde film ben beland, beschouw ik mezelf vanaf een afstandje. De klas wacht af, maar er komt niets meer uit meneer De Bruin. Vader, had ik maar naar je geluisterd toen het nog kon! Buiten is het 32 graden, in het lokaal nog een paar graadjes warmer. Als de hel bestaat, dan is het lesgeven aan dertig onwillige pubers in een bloedheet klaslokaal met nog 25 minuten voor de boeg.

‘Dat ging niet zo best, hè, gister. Ik hoorde het al.’ Met die opbeurende woorden richt de sectorleidster zich de volgende ochtend tot me. Ik buig mijn hoofd en nip nederig van mijn bekertje water. ‘Je ziet inderdaad een beetje bleek. Maar maak je geen zorgen. De rest van de week werk je samen met de mentor van 4A aan het sectorwerkstuk. Dan leer je ze een beetje kennen, en zij jou. Je zult zien, dan gaat het volgende week een stuk beter.’

Ik hoop het, murmel ik. En ik vervolg: ‘Ik geef mezelf twee weken om aan het vmbo te wennen. Tot nu toe heb ik alleen op het gymnasium lesgegeven. En gisteren was het nogal een, euh, cultuurshock.’
‘Echt? Ik dacht dat je al veel meer voor de klas had gestaan. Dat was ons tijdens het sollicitatiegesprek helemaal niet duidelijk geworden. Maar ik weet het zeker: je gaat het redden.’

Puberweerstand

Als ik lokaal 218 nader staat 4A me al op te wachten. Timo, hun mentor en mijn steun en toeverlaat voor vandaag, is in geen velden of wegen te bekennen. File op de A12. De helft van de leraren staat nog vast. Ik wurm me door de zwijgende massa puberweerstand en steek de sleutel in het slot van het klaslokaal. Dezelfde moordende bloedhitte als gisteren slaat in mijn gezicht.

‘Goedemorgen 4A’, begin ik weifelend. ‘Meneer Groenewegen staat in de file maar hij is onderweg. We gaan straks beginnen met het sectorwerkstuk, heb nog even geduld.’ Ik klap mijn kersverse schoollaptop open en begin doelloos rond te muizen; ik heb geen flauw idee wat een sectorwerkstuk is, en wat de leerlingen zouden moeten doen weet ik net zo min als zij.

Ik voel dertig paar ogen op mij gericht. Ze zijn mijn afgang van gisteren duidelijk nog niet vergeten.

Tien minuten later stapt mijn verlosser de klas binnen. ‘Goedemorgen! Pak allemaal je computer er maar bij. Fijn dat jullie er zijn! Heb je me gemist, Adam? Ja, dat dacht ik al, doe je die doppies even uit je oren? Helemaal goed!’ Met de souplesse van een tangodanser heeft Timo mijn kwelgeesten binnen een mum van tijd in zijn natuurlijke greep.

Godallemachtig, hoe doet hij dit?

Voorzichtig kruip ik uit mijn schulp en meng ik me in de groep. Langzaam ontspan ik een beetje en durf ik de jongens en meisjes aan te spreken, maar als Timo even de klas verlaat om koffie te halen, begint onmiddellijk het geroezemoes. Michel is al opgestaan omdat hij ‘écht’ al een hele tijd naar de wc moet. De telefoon van Katinka verschijnt op tafel. Een vliegtuigje schiet door de lucht. Wat moet ik doen? Lieve God, ontferm u over mij. ‘Het is natuurlijk niet de bedoeling dat het meteen onrustig wordt als meneer Groenewegen even de klas uit is’, probeer ik nog. Maar ik hoor ze denken: sinds wanneer bepaal jij dat, Meester Maagd?

Voordat de situatie echt uit de hand loopt, keert Timo terug met twee dampende bekertjes koffie. Alsof er niets is gebeurd, richten de leerlingen zich weer op hun laptops. Maar de waarschuwing is overgekomen.
Nadat het sectorwerkstuk is afgesloten, begint het in sommige klassen een beetje vlotter te lopen. Lessen waar ik thuis tot diep in de nacht op broed, hebben zowaar enig effect. In één klas ontstaan zelfs levendige discussies, voorzichtig begin ik er lol in te krijgen. Ik kan dit best!

Maar een volgende les loopt alles weer helemaal in het honderd. En de volgende ook weer. Vooral in 4A blijft het chaos. Een-op-een lijken de jongens en meisjes op leuke, voorkomende en leergierige proto-volwassenen, maar zodra ze in groepsverband opereren, delf ik steevast het onderspit. Er wordt gekeet, getreiterd, gekletst en geappt - over mij, vermoed ik. Ik heb geen idee wat ik ermee aan moet.

Copy-paste

Was dit misschien wat mij te doen stond met 4A? Een systeem van orde en tucht in het leven roepen?

Als ik thuis hun sectorwerkstukken nakijk, word ik met beide benen op de grond gezet. Veel van het werk dat ik enthousiast heb aangemoedigd, blijkt rechtstreeks gecopypastet van het internet, in het gunstigste geval her in der in eigen woorden gevat. Hoe moet ik dit beoordelen? Opbouwend, omdat ze behoorlijk hun best hebben gedaan de afgelopen dagen? Of juist streng, omdat ze zich niet aan de spelregels hebben gehouden? De teugels aanhalen of juist laten vieren? Moet ik als meester ‘dalen’ en mijn verwachtingspatronen naar beneden bijstellen of moet ik mijn leerlingen juist laten ‘klimmen’ en ze mijn teleurstelling laten blijken - om te spreken in termen van Bordewijks Bint?

Volgens mij heb ik dat boek nog in mijn kast staan, gelezen in mijn eerste jaar als student Nederlands. Ik trek het verstofte boek uit mijn boekenkast en stuit in de openingspagina’s al op regels die me als leraar en lezer doen rillen. De dag dat de hoofdpersoon, beginnend docent De Bree, aankomt op zijn nieuwe werkplek krijgt hij van hoofdmeester Bint in een preek te horen dat zijn voorganger door een moeilijke klas, ‘de hel’, is weggetreiterd. De Bree is dus gewaarschuwd. Bints eigen methode om de boel op orde te houden? Ik eis van ieder: tucht. Ik ben hoogst modern. De tijd is voorbij van gemoedelijkheid, van verbroedering. Dit geslacht is té bandeloos. […] Er is snelle verwildering. Men moet ver teruggrijpen en snel, naar het oude systeem van macht en van vrees. Dit oude is het nieuwste, het beste, het enige. Ik eis: een-stalen-tucht.

Was dit misschien wat mij te doen stond met 4A? Een systeem van orde en tucht in het leven roepen? Een systeem gebaseerd op macht en vrees? Op die manier heb ik het op de universiteit niet uitgelegd gekregen. Nee, het gaat om het prikkelen van de intrinsieke motivatie van de leerling, aanwezige kennis aanspreken en dat uitbouwen, zorgen dat ze in de flow komen om te leren.

Op school raadt een ervaren leraar me aan het boek Orde houden in het voortgezet onderwijs van René Kneyber er eens bij te pakken. Ook Kneyber kwam als onervaren (wiskunde)docent voor een horde vmbo-ers te staan. Zijn manier om de boel in het gareel te houden? Aan het begin van het schooljaar duidelijk de regels en grenzen aangeven, deze routineus inprenten en consequent naleven. Houdt de leerling zich niet aan de regels? Dan volgt er strafwerk, verwijdering uit de les of nablijven. Dat klinkt als Bint.

Als ik Kneybers boek uit heb en terugkijk op mijn eerste twee weken blijk ik zo ongeveer alles fout te hebben gedaan wat een beginnende leraar fout kan doen. Ik besluit te experimenteren met de methode-Kneyber, maar voel me in mijn nieuwe rol vooral een tragische Bint-parodie. Ik houd een slecht geacteerde donderpreek, ik deel rode kaarten uit en dreig met strafwerk. Moet dit echt op deze manier? Met Bint liep het ook niet goed af.

‘Gewoon consequent doorgaan’, beurt de sectorleidster me op tijdens ons kopje thee op vrijdagmiddag. ‘Tegen de herfst zijn ze aan je gewend en weten ze niet beter.’

Tegen de herfst? Dat is nog zes weken drillen. De gedachte maakt me moedeloos. Afgemat glijd ik mijn tweede weekend als docent in. Zelden snakte ik heviger naar een goed glas wijn. Thuis aangekomen frommel ik mijn sleutelbos uit mijn broekzak, maar verdomme, de huissleutel past niet. Na nog paar keer proberen, zie ik wat er loos is. Ik probeer de klassensleutel in het slot van de voordeur te frunniken.

Dit is niet oké.

Als ik met een stevig glas shiraz op de bank ben neergeploft, lukt het me om een beetje te ontspannen. En terstond krijg ik het inzicht. Ik heb al die jaren een sprookjesbeeld van het onderwijs gekoesterd en mezelf de rol toebedeeld van innemende, tegendraadse rockster-leraren gemodelleerd naar Hollywoodhelden als Robin Williams in Dead Poets Society, Michelle Pfeiffer in Dangerous Minds en Ryan Gosling in Half Nelson. Allemaal verhalen waarin het een leraar na een lange worsteling uiteindelijk lukt de leerlingen voor zich te winnen.

Een week later: ik slaap niet meer, eten smaakt me niet en voor sporten heb ik geen puf. Aan deze lijdensweg moet zo snel mogelijk een einde komen. Wat probeer ik te bewijzen? En aan wie? Weet je wat: ik stop ermee. Volgende week lever ik mijn computer in en ga ik op zoek naar een nieuwe baan.

Meester Erik heeft besloten voor altijd een onderwijsmaagd te blijven. Hij schreef dit stuk als eerbetoon aan alle begeesterde leraren van Nederland.

Bron: AD.nl


Sleutels voor effectief begrijpend lezen
Inspiratie voor een eigentijdse didactiek in het basisonderwijs

een publicatie van de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR)

 

Begrijpend lezen is een heel belangrijke vaardigheid voor succes in onderwijs, deelname aan de samenleving en levenslang leren. Door de digitalisering komen meer en andere geschreven bronnen op ons af. Onderzoek naar begrijpend-leesprestaties in Vlaanderen leert ons dat de begrijpend-leesprestaties van kinderen in het basisonderwijs achteruitgaan. Bepaalde groepen van leerlingen hinken systematisch achterop. Wat moet er gebeuren opdat alle kinderen vaardige lezers worden in het onderwijs en de samenleving van de toekomst?

Maak kennis met deze publicatie via de begeleidende tekst.

U krijgt ook de kans om kennis te nemen van het uitgebreid en verdiepend wetenschappelijk eindrapport rond deze leesproblematiek.




Update Nederlands - Gerdineke van Silfhout

 

Beste collega,

Alweer even geleden, maar hierbij weer een met alle plezier samengestelde nieuwsupdate met flink wat ontwikkelingen en ideeën.

Nieuwe lessuggesties, campagnes en schoolvoorbeelden op de website Lezeninhetvmbo.nl

We hebben met Stichting Lezen de website Lezeninhetvmbo.nl weer flink aangevuld. Onder andere een handreiking voor het opstellen en uitvoeren van een taal- en leesbeleid schoolbreed. Een mooie praktijkbeschrijving van het Wellantcollege Amersfoort, graphic novels voor de leeslijst en lesvoorbeelden van literaire gesprekken in de klas. De quickscan om met je collega's te bekijken hoe het ervoor staat met het taal- en leesonderwijs op jouw school wordt erg gewaardeerd, krijgen we terug. Dus als je hem hebt gemist, hier de download. Hieronder vind je een mooi artikel over het bevorderen van leesmotivatie en leesvaardigheid dat deze maand in Van 12 tot 18 is verschenen.

Handvatten bij leesbevordering -Een positieve leesspiraal in het vmbo

door Gerdineke van Silfhout


De website Lezeninhetvmbo.nl

Observatie-instrumenten voor de verschillende taaldomeinen

Het lectoraat Taalgebruik en leren heeft voor de bovenbouw primair onderwijs prachtige zelfevaluatie-instrumenten ontwikkeld die leerlingen kunnen gebruiken bij het in kaart brengen van hun spreek-, gespreks- en schrijfvaardigheid. Hoewel het is ontwikkeld voor po, kun je er in je eigen praktijk heel mooi gebruik van maken. Je vindt er instrumenten voor een mondeling betoog, een discussie, interview en overleg, een geschreven instructie, nieuwsbericht, recensie en verslag.

Nieuwe leesclubs, handreikingen op litlab.nl

De afgelopen tijd zijn er weer mooie nieuwe leesclubs online gezet over de boeken uit het pakket van de Jonge Lijsters (Weg; In transit; Daan & Nadia; ...), inclusief een didactische toelichting. Voor onderbouw vo en voor het vmbo komt er daardoor ook een steeds mooier aanbod dat stof geeft tot discussie rondom actuele en aansprekende thema's. Sinds de zomer is er ook een beoordelingsformulier waarmee leesclubs ook geëvalueerd en getoetst kunnen worden.

Nieuwe website Formatief evalueren vol tools, instrumenten etc. en een mooie animatie

Niet alleen bij het vak Nederlands maar schoolbreed is er veel belangstelling voor formatief evalueren. Vanuit twee leernetwerken met 28 vo-scholen, 2 universiteiten/hogescholen en de VO-Raad hebben we inmiddels al heel wat instrumenten, handvatten, publicaties en voorbeelden ontwikkeld hoe formatief evalueren in de school en in de klas vorm te geven. Op deze nieuwe website vind je alles op een rijtje met speciale pagina's voor leraren vmbo, leraren havo/vwo, schoolleiders en lerarenopleiders. Komende maanden komt er nog een subpagina met lesvoorbeelden voor negen verschillende vakken, incl. Nederlands en MVT. Afgelopen periode hebben we met leraren en collega's een korte en krachtige animatie over formatief evalueren ontwikkeld. Reden om de animatie te ontwikkelen: veel leraren en schoolleiders hebben gevraagd om een duidelijke animatie om te gebruiken binnen hun school, op studiedagen etc. die specifiek voor Nederlandse context is ontwikkeld en geen vertaalde filmpjes.

Conferentie Formatief toetsen op 13 november 2019

Een mooie en laagdrempelige mogelijkheid om nog meer collega's binnen je school te stimuleren, te motiveren, ... Tijdens de conferentie, georganiseerd vanuit twee onderzoeksprojecten op meer dan 35 vo-scholen, ervaren, leren en delen deelnemers hoe formatief toetsen kan worden ingezet in de klas, bij de verschillende vakken én hoe het op schoolniveau kan worden uitgerold. Workshops worden verzorgd door FE-experts i.c.m. leraren en schoolleiders die de afgelopen jaren FE hebben vormgegeven op hun eigen school. En Harry FletcherWood komt naar Nederland, de expert op het gebied van feedback geven! Doelgroep: leraren vo van alle vakken, lerarenopleiders en team-/schoolleiders. De kosten hebben we bewust laag gehouden voor de deelnemers. Hier vind je meer info en de inschrijving. Dus verspreid dat nieuws vooral ook onder collega's van andere vakken.

Hartelijke groet,

Gerdineke

Dr. Gerdineke van Silfhout
Leerplanontwikkelaar VO

Omhoog ^


Neerlandistiek voor de klas

Onderdeel van het elektronische tijdschrift Neerlandistiek

Informatie


 

Neerlandistiek voor de klas is een apart onderdeel van het elektronische tijdschrift voor de neerlandistiek dat dagelijks informeert over ontwikkelingen in het vakgebied voor iedereen die er belangstelling voor heeft. De rubriek Voor de klas is speciaal bedoeld voor de uitwisseling van informatie tussen docenten uit het academisch en middelbaar onderwijs. De rubriek levert ook suggesties (filmpjes, begrijpelijke samenvattingen van lopend onderzoek of recente publicaties) die docenten in het middelbaar onderwijs kunnen gebruiken.

Maandelijks wordt per e-mail een nieuwsbrief verstuurd met vaste rubrieken en een samenvatting van de belangrijkste nieuwtjes uit Neerlandistiek voor de klas.

Naar Neerlandistiek voor de klas

Wilt u zelf ook iets bijdragen? Mail dan naar: neerlandistiekvoordeklas@gmail.com en de redactie doet haar best om uw artikel of aankondiging te plaatsen.


Jeugdliteratuur en didactiek
Handboek voor vo en mbo

Iris Kamp, Janneke de Jong-Slagman, Peter van Duijvenboden e.a.

 

Pas verschenen: Jeugdliteratuur en didactiek. Handboek voor vo en mbo.

Uig. Coutinho - € 35

Met natuurlijk het een en ander aan theorie, maar vooral veel, heel veel praktische, uitdagende lesideeën.



Hoe krijg je als docent Nederlands je leerlingen zo ver dat ze met plezier gaan lezen? Krachtige verhalen van eigenzinnige schrijvers, rijke teksten, humoristische gedichten en mooie romans kunnen de persoonlijke en sociale vorming van jongeren stimuleren. Het opleidingsboek Jeugdliteratuur en didactiek laat zien hoe veelzijdig jeugdliteratuuronderwijs kan zijn en wat de kracht ervan is, zowel in het voortgezet onderwijs als het mbo.

Jeugdliteratuur en didactiek is een uniek en toegankelijk handboek dat toekomstige docenten Nederlands literair competent maakt en ze ontwikkelt tot enthousiaste leesbevorderaars. Het boek biedt vanuit een pedagogische invalshoek kennis over het belang van lezen en leesbevordering. Het is bovendien het enige handboek over jeugdliteratuuronderwijs dat is toegespitst op het hele tweedegraadsgebied.

Het boek bestaat uit een beknopte theoretische basis en een praktijkdeel, waarbij het bevorderen van leesplezier bij de leerling centraal staat. Er is veel aandacht voor 'De Leescyclus', een didactische aanpak die lezen bevordert, leesplezier stimuleert en uitgaat van maatwerk. Jeugdliteratuur en didactiek biedt een grote hoeveelheid lessuggesties die docenten kunnen inzetten tijdens het bespreken van literaire teksten. 

Jeugdliteratuur en didactiek is geschreven voor studenten van de tweedegraads lerarenopleiding Nederlands. Hiernaast is het zeker ook geschikt als naslagwerk en bronnenboek voor docenten Nederlands en professionals werkzaam in de onderbouw van het voortgezet onderwijs, het vmbo en mbo en voor eerstegraads docenten Nederlands.

Peter van Duijvenboden werkt als teamleider projectontwikkeling en innovatie bij Stichting Lezen en is domeinspecialist voor het beroepsonderwijs en de lerarenopleidingen. Janneke de Jong-Slagman is docent en onderzoeker aan Driestar Hogeschool Gouda en geeft Nederlands aan de pabo en de lerarenopleiding. Iris Kamp geeft jeugdliteratuur en de didactiek ervan aan de lerarenopleiding van de HAN. Ook is ze recensent van jeugdboeken. 
In totaal hebben aan dit boek tien auteurs gewerkt. Ze zijn fervent voorstander van een belangrijke plek voor jeugdliteratuur binnen het vak Nederlands.

Bron: Standaardboekhandel

Stuvia verstrekt ook enig idee over het werk

Dr. Gerdineke van Silfhout, Leerplanontwikkelaar VO schrijft hieroverr:

Vorige maand verscheen een heel fijn leesbaar en praktisch handboek Jeugdliteratuur en didactiek voor vo en mbo. Een echte aanrader met bijdragen over jeugdliteratuur en leesbevordering, de leescyclus, passende lesactiviteiten en toetsing, inclusief concrete lessuggesties. Auteurs o.a. Peter van Duijvenboden, Janneke de Jong Slagman, Aalt Prins, Marijke Potters. Een inkijkexemplaar (38 pagina's) vind je hier.


EVALUATIE IS EEN VAN DE MOEILIJKSTE TAKEN VAN EEN LERAAR

Interview van 27 augustus 2019 met Vlaams hoofdinspecteur Lieven Viaene – in Klasse

 
“Ik heb tonnen respect voor leraren. Er komt veel op hen af en ze werken keihard. Maar ze vergeten te meten wat het effect is van al die inspanningen. Het moet efficiënter”, zegt Lieven Viaene, hoofd van de inspectie.

Evaluatie is een terugkerend pijnpunt in de Onderwijsspiegel, het jaarverslag van de inspectie. Hoe komt dat?

Lieven Viaene: “Als het over evaluatie gaat, denk ik vaak terug aan mijn tijd als wiskundeleraar. Ik stelde mijn examen op, verbeterde en gaf punten in. Nadien verdween alles in een grote doos. Niemand stelde nog een vraag over mijn examen. Ik bepaalde op de klassenraad wie een herexamen kreeg, wie een C-attest. Omdat wiskunde een belangrijk vak was, volgden collega’s mij. Toen al flitste door mijn hoofd: ‘Straf dat ik dat zomaar kan. Ik hoop maar dat mijn examen goed was.”
 
“Het toont hoe fragiel ons evaluatiesysteem is. Het is een van de moeilijkste taken van leraren. Didactiek is al geen eenvoudige zaak, evaluatie is daarvan het sluitstuk.”


Lees het hele interview

Omhoog ^


Plus-Nederlands: puzzelen, onderzoeken en schrijven voor leerlingen

Verbreding en verdieping voor het vak Nederlands

Els Stronks


 

Nederlands is een van de weinige middelbare schoolvakken die het zonder plusprogramma moet stellen. Daar brengt PlusNederlands verandering in. Vanaf nu is online een Olympiade, Onderzoekslab en Schrijfakademie beschikbaar voor alle leerlingen (en hun docenten) die in het verlengde van het schoolvak Nederlands de diepte in willen gaan. 

De opleidingen Nederlandse taal en cultuur in Nederland en Vlaanderen werkten de afgelopen tijd samen om PlusNederlands te maken, onder coördinatie van de Utrechtse opleiding Nederlands. 

Lees verder in Neerlandistiek

PlusNederlands

Olympiade Nederlands



Onderzoekslab




Schrijfakademie


Dr. Gerdineke van Silfhout, Leerplanontwikkelaar VO schrijft hierover:

Sinds de zomer is de website Schrijfakademie online. Een initiatief van leraren vo, universitaire opleidingen en andere organisaties. De schrijfakademie is een online platform waar leerlingen oefeningen vinden die hen helpen technisch beter te leren schrijven (vingeroefeningen), hun eigen inhoud en stijl vinden (stemoefeningen) en hun schrijfwerk op te poetsen en publiek te vinden (shine). De website is nog volop in ontwikkeling. Dat betekent dat het aantal oefeningen nog beperkt is én dat de ontwikkelaars graag in contact komen met collega's die willen helpen met de ontwikkeling.
Contacten met Els Stronks (Universiteit Utrecht).

Omhoog ^


'MindXpres' volledig nieuwe presentatiesoftware - Pieter Van Nuffel

 

VUB-onderzoeker ontwikkelde volledig nieuwe presentatiesoftware: 'Er gaat te veel tijd verloren met PowerPoint'

Een onderzoeker van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft een web-based presentatieplatform ontwikkeld dat dynamischer en interactiever is dan bestaande toepassingen zoals Microsoft PowerPoint, Prezi of Google Slides. Daarmee wil hij komaf maken met oude ideeën over presenteren. Het project zit nog in een onderzoeksfase, maar de VUB onderzoekt of het een spin-off kan oprichten om de software te commercialiseren.

"Het grootste probleem van bestaande tools is dat ze vertrekken van oude ideeën over presenteren: we starten bij het begin, lopen alles door en landen dan. Maar iedereen die al eens presenteerde, weet dat het zo niet werkt. Soms is het belangrijk om terug te gaan naar een eerder punt, of je wil bij een video even inzoomen op iets, iemand wil graag een update zien van de grafiek met een andere parameter om te kunnen vergelijken of je krijgt een onverwachte vraag. Dat kan vandaag wel, maar het is bijzonder omslachtig. Bovendien zijn de mogelijkheden van presentatietools niet mee geëvolueerd met de technologie."

Aan het woord is Reinout Roels, die aan VUB-onderzoeksgroep Web & Information Systems Engineering (WISE) een doctoraat maakte over de technologische en conceptuele fundamenten waaraan de nieuwe generatie presentatiesoftware moet voldoen. Roels analyseerde meer dan 12.000 PowerPoint-documenten en voerde een uitgebreide literatuurstudie en bevraging uit. Op basis daarvan lijstte hij de voornaamste tekortkomingen van klassieke presentatietools op: de statische inhoud van presentaties, de lineaire navigatie tussen slides, de lage gebruiksvriendelijkheid, enzovoort.

Lees het hele artikel


Taal is veel meer dan een instrument, ze is een voedingsbodem van identiteit
Yves T’Sjoen – hoogleraar UGent en Stellenbosch

 

Meertaligheid en culturele diversiteit brengen ons verder in een maakbare wereld dan de laakbare taalverschraling die we om ons heen zien plaatsvinden, schrijft Yves T'Sjoen.

Vorige vrijdag, 19 juli, had in de faculteit geesteswetenschappen van Akademia in het Zuid-Afrikaanse Pretoria een lezing plaats van de Nederlandse filosoof Ad Verbrugge (Vrije Universiteit Amsterdam / Universiteit van die Vrystaat). Verbrugge is ten onzent bekend als initiatiefnemer van BON (Beter Onderwijs Nederlands). De actiegroep startte zoals bekend een rechtszaak tegen Nederlandse universiteiten die zonder ruggenspraak, laat staan een maatschappelijk draagvlak, het Engels als onderwijstaal invoerden. Het kortgeding leidde in maart tot een uitspraak. BON verloor weliswaar de juridische zaak maar haalde toch een belangrijke slag thuis. De Inspectie van het Onderwijs stelde op vraag van de belangenvereniging een onderzoek in naar de vermeende dwingende redenen van hogere onderwijsinstellingen om het Engels als voertaal te implementeren.

Daarvoor blijkt absoluut geen gegronde aanleiding. Integendeel. Volgens Ad Verbrugge zijn hoge onderwijsambtenaren van de Nederlandse overheid zich almaar méér bewust van onderwijs in de moedertaal en het belang van meertaligheid. Naar eigen zeggen wordt thans 'druk gezet' op universitaire besturen. Er zou zich 'een kentering' inzetten. In ieder geval is de aanbeveling van de Inspectie te investeren in meer opleidingen in het Nederlands op hogescholen en aan universiteiten.

...

Slotalinea:

‘Laten we taalalert blijven zonder in een particularistisch of nationalistisch discours terecht te komen. Taal is veel meer dan een instrument, ze is een voedingsbodem van identiteit. Meertaligheid en culturele diversiteit die daarvan deel zijn, brengen ons verder in een maakbare wereld dan de laakbare taalverschraling die we om ons heen zien plaatsvinden. De universiteit heeft een intellectuele en sociale opdracht. Door taalopleidingen en de geesteswetenschappen hoger op de agenda te plaatsen komt zij daaraan tegemoet. Iedereen vaart daar uiteindelijk goed bij, waar je in de wereld ook belandt.’

Lees het hele artikel


Neerlandistiek is niet geholpen met gemakkelijk pessimisme - Yra van Dijk


 

Neerlandici zitten in hetzelfde schuitje als de cultuurdragers die hen bekritiseren, betoogt Yra van Dijk. Ze zijn kanaries in dezelfde zuurstofloze culturele mijn.

Yra van Dijk is hoogleraar moderne letterkunde aan de Universiteit Leiden en voorzitter van de Raad van de Neerlandistiek. Dit is een verkorte versie van een essay in de reeks ‘Wat moet de neerlandistiek?’. Het hele essay is te lezen op www.nederlandseboekengids.com en verscheen in het augustusnummer van De Nederlandse Boekengids.

De neerlandistiek is van iedereen. Meer dan een miljoen jongeren krijgen wekelijks les in dit vak en – anders dan scheikunde of biologie – is het per definitie verstaanbaar. Toen dit voorjaar bekend werd dat de bachelor Nederlands aan de VU werd opgeheven, was er dan ook gekrakeel.

In die discussie gaat veel fout. Misverstanden, slordigheid en onwetendheid voeden wat een urgent nationaal debat had kunnen worden over het belang van het onderwijs Nederlands. Waar komen die hardnekkige misverstanden nu uit voort? En wat is de werkelijke taak van de neerlandistiek in een samenleving die kampt met groeiende ontlezing en laaggeletterdheid?

Lees Yra van Dijks artikel in de NRC

Het volledige essay staat in De Nederlandse Boekengids met als titel:

Moedwil en misverstand: de neerlandistiek in het publieke debat 


Omhoog ^


Landelijke studiedag Levende Talen – 1 november 2019 in Utrecht

TAALKABAAL!



 

Op vrijdag 1 november vindt de 36e  Landelijke studiedag van Levende Talen plaats in het Beatrix Theater Utrecht. Het motto van de dag luidt Taalkabaal!

Kabaal: herrie en gedoe, nieuw geluid, rumoer en spektakel of kabbâlâh, Hebreeuws voor verklaring van geheime en heilige teksten? Hoe dan ook: taal die hardop klinkt, communiceert. Ze vertelt wat voor ons betekenis heeft, gedachten én gevoelens. We beginnen met mompelen en fluisteren, maar als dat niet werkt, spreken we ons hardop uit. We geven onze nadrukkelijke mening. We roepen om aandacht. Als we ons toch nog onbegrepen voelen, schreeuwen we onze woorden naar de ander, in de hoop dat die ons gelijk erkent. Als we maar gehoord worden. Taal is kabaal.

Curriculum.nu maakt kabaal over doorlopende leerlijnen, samenhang tussen vakken en hoe de (VO)leerling beter te motiveren? Onze taalvakken zijn bij uitstek geschikt de doelen van burgerschap en 21e eeuwse vaardigheden te realiseren.

De Landelijke Studiedag voorziet iedereen die zich met taalonderwijs bezig houdt, met 58 verschillende workshops, van nieuwe geluiden, kabaal op zowel het gebied van de inhoud als de didactiek.

Er is aandacht voor originele lesideeën, verrassende didactiek, nieuwe inzichten en opmerkelijke geluiden. Het belooft een inspirerende dag te worden, met volop gelegenheid om collega’s te ontmoeten en ideeën uit te wisselen. In workshops, bij presentaties en bij de stands van uitgevers en educatieve organisaties kunt u zich op de hoogte stellen van de nieuwste ontwikkelingen en leermiddelen op uw vakgebied. De dag wordt geopend door taalpsycholoog Annette de Groot. Aan het eind van de dag wordt het  Europees Talenlabel uitgereikt. De dag wordt afgesloten door cabaretier Johan Goossens.

AANMELDEN

Leden kunnen zich inschrijven door in te loggen op https://leden.levendetalen.nl/.
Als u ingelogd bent, klik op: aanmelden lsd 2019.

Niet-leden kunnen zich inschrijven via onderstaande link:
https://leden.levendetalen.nl/lsd2019

KOSTEN

Leden van Levende Talen: tot 27 september €95, daarna  €110.
Niet-leden:  € 185. Studenten en gepensioneerde leden:  € 55.

Omhoog ^


De eerste neerlandistiekdagen in Leiden op 6 en 7 maart 2020


 

In het voorjaar van 2020 introduceert de Raad voor de Neerlandistiek de eerste editie van de Neerlandistiekdagen. Op vrijdag 6 en zaterdag 7 maart a.s. zullen academici, docenten, studenten en geïnteresseerden in Leiden samenkomen om de status en het belang van de hedendaagse neerlandistiek te demonstreren en te bespreken.  De neerlandistiek is een bloeiend vakgebied en dat willen we graag laten zien. De Raad heeft zich daarom ten doel gesteld om de neerlandistiek in haar volle omvang te vertegenwoordigen en naar een hoger plan te tillen. De eerste editie van de Neerlandistiekdagen maakt onderdeel uit van die ambitie. Tijdens deze dagen staan inspirerende workshops, onderzoekspitches, lezingen en debatten op het programma, waarin de mogelijkheden binnen en de grenzen van de discipline worden verkend en verlegd.

Lees het volledige bericht van 23 juli 2019 in Neerlandistiek



VELOV zet in op Lesson Study in de lerarenopleiding


 

Wat is Lesson Study?

Uitleg met tekst en filmpje onder https://lessonstudynl.nl/wat-is-lesson-study/

Op 29 mei 2019 was er aan de VUB een Kennismakingssessie

De Vereniging Lerarenopleiders Vlaanderen (VELOV ) ziet Lesson Study als een effectieve manier van professionaliseren. Vandaar dat de vereniging in het nieuwe academiejaar hier graag een traject op maat voor uitwerkt.

Lerarenopleiders waren welkom op een kennismakingssessie waarbij VELOV Lesson Study voorstelde en ze elkaars verwachtingen over het traject aftoetsten.
 
Professionaliseren door Lesson Study

Hoe kan Lesson Study het professioneel leren voor een lerarenopleider verduurzamen? Is deze manier van professionaliseren wel effectief?

Met Lesson Study volg je een kwaliteitscirkel:
1) Studie van het materiaal -
2) Plannen van de les -
3) Uitvoeren van de les - 
4) Reflecteren op de les.

En Lesson Study gaat verder, dieper… Lesson Study is effectief en duurzaam, omdat de lerende en zijn leerproces centraal geplaatst worden.

Het Lesson Study researchteam gaat collaboratief de les ontwikkelen en een onderzoeksvraag formuleren, observeert de lerenden live, terwijl een teamlid de les uitvoert. Daarna discussiëren en reflecteren de observators met focus op …


Omhoog ^


OVER SCHRIJVERS

 

Omhoog ^


DE NEDERLANDSE SCHRIJVER REMCO CAMPERT IS 90 – 28 JULI 2019
EEN VERRUKKELIJK DOCUMENT van het LITERATUURMUSEUM

De tijd duurt één mens lang.


 
Wat is het geheim van Remco Campert? Wie is deze dichter, schrijver en columnist, die 28 juli 90 jaar jong wordt? In dit verhaal kom je alles te weten over zijn leven en werk tot nu toe. Laat je verrassen door unieke foto’s uit het archief; het decor van een reis om nooit te vergeten.

Literatuurmuseum: Grand young man Remco Campert 90

Er zijn drie delen. Je kunt nu naar elk deel apart doorklikken:


• Remco Campert is zondag 28 juli negentig geworden. Die mythische leeftijd is voor Yannick Dangre aanleiding voor een terugblik naar het prille begin, toen hij door Simon Vinkenoog werd betrokken bij een groep experimentele dichters die naar Parijs trok.

- Grand young man - Yannick Dangre

• Fritzi bewoog als een gedicht. Ze was poëzie.’ Remco Campert ontmoette dichteres, prozaschrijfster en illustratrice Fritzi (ten) Harmsen van (der) Beek tijdens het Boekenbal van 1956. Hij heeft dan al naam gemaakt als een van de Vijftigers, een groep jonge dichters, die de maatschappelijke orde hekelden, een bohemien-uitstraling hadden en het pure en ongerepte predikten.

- Schrijversportret Remco Campert

• Het vurrukkullukke leven van een jas

Alma Mathijsen beschrijft de herinneringen van een jas. Niet zomaar een jas: de jas van een dichter. Dezelfde jas waar die dichter zelfs ooit een ode aan wijdde. Wat een leven, vurrukkulluk!


De tijd duurt één mens lang. Campert in vogelvlucht - verhalen

VPRO ONTWIERP EEN TIJDLIJN VOOR DE NU 90-JARIGE REMCO CAMPERT

Op 28 juli 2019 werd Remco Campert 90 jaar. VPRO ontwierp ter ere daarvan de tijdlijn.
Ze bevat uniek materiaal uit het VPRO-archief. Scroll of swipe door het leven van Remco Campert aan de hand van documentaires, voordrachten, hoorspelen en nog zoveel meer.

Eén citaat uit de Tijdlijn:

VPRO-coryfee Wim Kayzer zoekt Remco Campert thuis op en interviewt hem op een manier die je nu niet zo vaak meer hoort: vol informatie over Wim Kayzer zelf!

Maar natuurlijk is de uiteindelijke hoofdrol voor Campert. Hij reflecteert op de dood van zijn vader, die vermoord werd in de oorlog toen Remco nog een kind was: 'Ik wist dat het zo was, maar ik kon het me heel lang niet eigen maken. Dat heb ik in taal opgelost'.

Onder meer met het aangrijpende gedicht 'Januari 1943', waarin hij dicht: 'Eerst later voelde ik pijn, die niet meer overging. Die nog mijn lijf doortrekt nu ik dit schrijf. Lang geleden toch dichtbij: de tijd duurt één mens lang.'

De Tijdlijn Remco Campert


 
Omhoog

Ruime biografie verschenen van John Flanders – alias Jean Ray: de auteur die de Vlaamse jeugd bang maakte

‘Soms overtreft de werkelijkheid de fantasie’ door Geert Vandamme

Walter Pauli - Knack - 31 juli 2019


 
Hij entertainde de Vlaamse jeugd met meer dan honderd verhalen in de reeks Vlaamse Filmpjes en veroverde Frankrijk met een rist politieromans en het magisch-realistische Malpertuis. Toch is Raymond De Kremer, alias John Flanders, alias Jean Ray, in eigen land zo goed als vergeten. Met zijn biografie ‘Soms overtreft de werkelijkheid de fantasie’ brengt Geert Vandamme een gepast eerbetoon aan 'de Belgische Edgar Alan Poe'.

Als kind al was kunsthistoricus Geert Vandamme gefascineerd door John Flanders, van wie hij in de jaren zestig en zeventig verhalen las in ' t Kapoentje, de wekelijkse jeugdbijlage in de krant Het Volk. In datzelfde ' t Kapoentje verslond hij ook Thomas Pips, een stripverhaal met tekeningen van Buth en - aanvankelijk - scenario's van Jean Ray. 'Pas later kwam ik te weten dat Flanders en Ray één persoon waren. Zo begon mijn fascinatie voor de man', vertelt Vandamme. …

Slot van Pauli’s artikel:

Maar waarom zouden wij Raymond De Kremer nog moeten lezen, meer dan een halve eeuw na zijn dood? Geert Vandamme: 'Hij was een meester in het creëren van sfeer en het oproepen van spanning. Van weinig schrijvers gaat zo'n vertelkracht uit als van Jean Ray/John Flanders. Ook al schreef hij een deel van zijn werk in het Frans, Raymond De Kremer, alias Jean Ray, alias John Flanders, is een van de grootste vertellers die Vlaanderen ooit heeft gekend.' 

Lees het hele artikel

Omhoog

MARNIX GIJSEN, EEN SCHRIJVER OM NOOIT TE VERGETEN EN STEEDS TE HERLEZEN

Van Vlaamse rebel tot stem uit New York

Literair & Levend: Marnix Gijsen

Chris Ceustermans

 

Marnix Gijsen (1899- 1984) — pseudoniem van Jan-Albert Goris — is ongetwijfeld een van de meest onderschatte Vlaamse schrijvers van de vorige eeuw. Net zoals zijn stadsgenoot Willem Elsschot schreef hij enkele klassiekers in de Nederlandstalige literatuur en was hij een ironisch observator van zijn eigen bestaan en van het menselijk bedrijf. Een hoopvol boek vol verheven broederlijkheid zoals Elsschots Dwaallicht heeft hij nooit geschreven. Ondanks de bewondering van auteurs als Arnon Grunberg, bleek Gijsen veel moeilijker te canoniseren binnen een politiek correcte ideologie.

Vlaamse rebel with a cause

 Erg getekend door de strijd voor de Vlaamse rechten
In zijn herinnering werden de Nederlandse lessen gesaboteerd

Zoals vele auteurs van die generatie werd Gijsens leven erg getekend door de strijd voor de Vlaamse rechten. Als kind van een ambitieuze middenklasse stuurt zijn familie hem naar de betere Antwerpse scholen zoals het Sint-Ignatiusinstituut van de jezuïeten voor een handelsopleiding. In zijn autobiografie Zelfportret, gevleid, natuurlijk (1965), klaagde Gijsen erover dat hij tijdens zijn schooltijd in het Antwerpen van voor de Eerste Wereldoorlog amper de mogelijkheid kreeg om Nederlands te leren. In zijn herinnering werden de Nederlandse lessen gesaboteerd door de paters en gebeurde zowat alle onderwijs in het Frans. Algemeen Nederlands was voor Gijsen, die thuis een Antwerps dialect sprak, een vreemde, dode taal, zoals het Latijn.

Omstreeks 1917 begint Marnix Gijsen met leeftijdsgenoten als Paul Van Ostaijen tegen die situatie te protesteren. Hij voelt zich niet meer thuis in dat Sint-Ignatiusinstituut en zet zijn studies stop – naar zijn eigen zeggen was hij er betrokken bij de redactie van een Vlaamsgezind schotschrift voor de Vernederlandsing. Dankzij katholieke flaminganten als dokter Alfons Van de Perre belandt de jongeman bij de pas opgerichte Standaard Uitgeverij waar op dat ogenblik wel meer door de repressie gebroodroofde intellectuelen werken, zoals de voormalige Antwerpse bibliothecaris Emmanuel de Bom.

Lees het hele portret van een van onze grote Vlaamse schrijvers

Omhoog


Wolkers' waarheid

Marc van Biezen

 
Onno Blom laat in Het litteken van de dood, zijn biografie van Jan Wolkers, zien dat Wolkers geen onwaarheid sprak toen hij in de herfst van 2006 de toen net aangestelde biograaf meedeelde: Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik. Mijn leven en werk zijn één.

Blom toont in zijn boek aan dat veel gebeurtenissen en verhalen in Wolkers’ romans en verhalen zich inderdaad werkelijk zo hebben afgespeeld in Wolkers’ leven. Ook blijken dialogen soms uitgeschreven gesprekken te zijn, die Wolkers heimelijk opnam op cassettebandjes: met familieleden in aanloop naar De doodshoofdvlinder, met zijn ex-vrouw Annemarie Nauta ter voorbereiding op Turks Fruit. Ook gebruikte hij brieven aan en van geliefden en vrienden, en zijn dagboeken.

Uiteraard is niet al het materiaal in de boeken autobiografisch – Wolkers vulde zijn herinneringen aan met fictie. Daarmee is Wolkers een voorbeeld van een schrijver van zgn. autofictie. 

Soms loog Wolkers de waarheid – hij verzon in een interview over De kus een reis naar Indië die hij gemaakt zou hebben met een vriendof maakte hij een dubbele waarheid, bijvoorbeeld in het geval van Annemarie Nauta; in interviews benadrukte hij dat Olga uit Turks Fruit niet samenvalt met Annemarie, in Werkkleding publiceerde hij naaktfoto’s van Annemarie met als ondertitel: de werkelijkheid uit Turks Fruit. Dit verschijnsel van een dubbel beeld komt minstens nog eenmaal voor bij Wolkers: namelijk in het geval van het opgraven van de stoffelijke resten van zijn broer Gerrit. Het feit dat Wolkers over deze gebeurtenis verschillende verklaringen heeft afgelegd, blijft in de biografie onbesproken. 

Toen Wolkers’ vader overleed, werd het familiegraf geruimd. Daarbij werden de botten van zijn broer Gerrit, die in de hongerwinter was overleden, en zijn kleine zusje Beatrix opgegraven. Wolkers gaat naar het kerkhof als de ruiming bezig is. Hij wil de schedel van Gerrit zien om te kijken of hij die aan zijn voortanden kan herkennen. De schedel krijgt hij niet te zien. In zijn dagboek schrijft hij op 15 november 1976:

Rechts op het gazon, vlak bij het kerkje, ligt een hoop aarde. Ik zie er een paar botjes in zitten. Ik dacht een stuk van een sleutelbeen van een klein persoontje en een koot van de grote teen van een volwassen mens. Je komt nooit te weten of dat nou van je broer en zuster is.


In De doodshoofdvlinder (1979) lezen we:

‘Een schedel kan je wel vinden’, zei de doodgraver aarzelend.
‘Hebt u hem gevonden,’ vroeg hij en keek de doodgraver van onderaf aan.
Met zijn rustige grijze ogen keek de doodgraver hem aan en terwijl hij naar hem bleef kijken zei hij langzaam, ‘Die heb ik wel gevonden. Die heb ik dus gevonden in de aarde. Die heb ik eruit gehaald en een gaatje dieper gestopt.’

(…)


Hij wist dat hij de schedel zou herkennen aan de voortanden van zijn broer. Gelijkmatig en sterk, met een klein beetje ruimte ertussen. Hij had die schedel wel willen laten opgraven om te zien of het werkelijk waar was.

De ware versie, die ook wordt beschreven in Het litteken van de dood, en de romanversie liggen dus dicht tegen elkaar aan: in beide gevallen mislukt de missie. Maar dan wordt Wolkers geïnterviewd voor de documentaire film De onverbiddelijke tijd (1996)waarin hij een heel andere, niet in de biografie genoemde, waarheid verkondigt:

Toen mijn vader begraven werd
ze hadden een graf waar mijn broer in lag
toen werd hij opgegraven en ik ben erheen gegaan
Ik heb de schedel van mijn broer dus gezien toen
en wat er dan door je heen slaat aan beelden
van wat nog levend is in je van die jongen
dat is zoiets waanzinnigs tegenover dat gebeente
waarvan ik de tanden herkende met het spleetje ertussen
en die gedachte aan hem, dat is de eeuwigheid

Blom legt in Het litteken van de dood de waarheid van Wolkers naast het literaire werk van Wolkers 
en eindigt zijn biografie met de vaststelling dat Wolkers in zijn werk inderdaad dicht bij de/zijn  waarheid bleef, maar kennelijk hanteerde Wolkers zelf soms verschillende versies van zijn eigen waarheid. 

Bron: Neerlandistiek

Omhoog

In memoriam Tom van Deel

Marita Mathijsen e.a.


 

Hij sprak even bedachtzaam als hij schreef. Ik heb hem nooit zijn stem horen verheffen en nooit een onvolledige zin horen uitspreken. Taal was voor hem niet iets dat je zonder aandacht kon gebruiken. Hij hield ervan met zijn zachte en melodieuze stem woorden bij wijze van spreken te strelen en ze in een perfecte zinsschikking te brengen, waar plompe of pathetische wendingen uit geweerd werden.

Dat respect voor taal kenmerkte zijn hele wezen. Of het nu de criticus, de docent of de dichter was: alles ging om de waarde daarvan die alleen beseft kon worden door er volledig voor open te gaan staan.

Zo gaf hij zijn poëziecolleges. Hij draaide om een gedicht heen, las het voor, nam tijd, wachtte op reacties. Dan pas zoomde hij in. In de bundel Voortgezette schepping die hij aangeboden kreeg bij zijn afscheid als docent aan de Universiteit van Amsterdam (2006), omschrijven zijn collega’s het zo: ‘Generaties studenten hebben van hem geleerd wat het betekende om zich een gedicht eigen te maken. Ze zullen zich herinneren hoe Tom eerst om het gedicht heen cirkelde, als een merel om een appel voor hij erin doordringt. Zoals de merel erom heen draait, een positie kiest, en dan pas zijn snavel erin steekt om voorzichtig bij de kern, het klokhuis, te komen, en de zaden open te leggen, zo las Tom het geheel voor, en las het vers nog eens, en bekeek het weer, en dan pas brak hij het open, voorzichtig, laagje voor laagje, rustig en altijd vragenderwijs. Nooit zou hij iets stellig beweren, maar altijd met weinig woorden, de studenten groepsgewijs aankijkend, om instemming vragend. Meestal met een voorwaardelijke negatie: “zou het niet kunnen zijn dat hier staat…?” [1] Hij had geen haast en legde geen interpretaties op.

Lees verder in Neerlandistiek

In dienst van de literatuur

In memoriam Tom van Deel (1945-2019)

Door Nico Keuning

Op maandag 12 augustus, is Tom van Deel, oud-literatuurcriticus en oud-docent Moderne Letterkunde aan de UvA, overleden. Hij publiceerde gedichten als T. van Deel. Twee maanden geleden, op 13 juni, de geboortedag van de schrijver Willem Brakman, was ik nog in Amsterdam bij Van Deel op bezoek. Die datum was toeval. Ik realiseerde me het pas toen de afspraak was gemaakt. Maar dat Brakman bij onze laatste ontmoeting een rol speelde, was alles behalve toevallig.

Lees verder in Neerlandistiek

HULDE AAN DE OVERLEDEN DICHTER  EN LITERATUURCRITICUS TOM VAN DEEL

21 februari 1945 – 12 augustus 2019

Willem Jan Otten – 28 augustus 2019

Dichter en literatuurcriticus Tom van Deel heeft velen – onder wie andere dichters, vrienden en studenten – laten zien wat poëzie is, haar essentie geopenbaard. De gedichten die hij zelf schreef waren bijzonder beeldend.

Lees in De Groene


Omhoog

In Memoriam Wim Klooster (1935-2019)

Hans Broekhuis, Joop van der Horst, Henk Verkuyl

 
 

het universum zal steeds wijder gapen
je wendt je tot de arts de lieve heer
’t is al laat ventje
we gaan slapen

Levensloop (fragment)

Uit: Wim Klooster, Een kwestie van tijd (2019)

 



Wat ik het meest in je bewonder, Wim, is dat je iedereen de ruimte gelaten hebt om te doen waar hij of zij goed in is, of door geboeid wordt. Je bent erin geslaagd om iets van het oude ideaal van de academische vrijheid overeind te houden. Ik heb daar zelf altijd enorm van kunnen profiteren, vandaar dat ik me nu ook gewoon rechtstreeks tot je richt.’

Jan Stroop over Wim Klooster

Wim als taalkundig neerlandicus

Wim Kloosters carrière als taalkundig neerlandicus beslaat een periode van ruim 60 jaar. Hij zal bij velen vooral bekend zijn als de schrijver, samen met Remmert Kraak, van het in 1968 verschenen boek Syntaxis, dat gezien kan worden als de grote wegbereider voor de generatieve taalkunde in Nederland (zie het interview in Onze Taal uit 1999, waarin de auteurs terugblikken op de totstandkoming van het boek). Anders dan veel andere generatief taalkundigen is Klooster zich blijven bezighouden met de vele andere aspecten van de neerlandistiek en heeft hij zich ook in tal van artikelen en als voorzitter van de Landelijke Vereniging van Neerlandici (nu opgegaan in de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek) ingezet voor de belangen van de Neerlandistiek als geheel.

Lees verder in Neerlandistiek

In Memoriam Wim Klooster in NRC Handelsblad van Lucas Ligtenberg 3-10-2019

Omhoog

Over ‘Grand Hotel Europa’, het succesboek van Ilja Leonard Pfeijffer
| Vlogboek | - Een woud van symbolen

 

Ik houd van betekenis. Ik wil als de heilige Augustinus verdwalen in een woud van symbolen.’

In deze video bespreekt Jörgen Apperloo
via een uitgebreide inleiding de roman Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer, die een opeenstapeling van symbolen bevat.

https://youtu.be/EwslCkbayX4 Video 10'43"

NDN beveelt de video met overtuiging aan!

Er wordt geciteerd uit:

- Arie Storm - Een cosmetisch rapport van Ilja Leonard Pfeijffer (uit: De Revisor, jaargang 32, 2005) (https://www.dbnl.org/tekst/_rev002200...)
- Arie Storm - Het horrortheater van de Nederlandse literatuur
- Sander Bax - De literatuur draait door
- Niña Weijers - Kamers antikamers
- Maartje Wortel - Dennie is een star
- Marja Pruis - 21 vragen aan… Niña Weijers (uit: De Groene Amsterdammer, 21 augustus 2019) (https://www.groene.nl/artikel/21-vrag...)
- Ilja Leonard Pfeijffer - Grand Hotel Europa
- Muziek: Sumina Studer - N. Paganini Caprice no. 5
(https://www.youtube.com/watch?v=0jXXW...)

***

Alfa N. - de mening van een lezer

Een heerlijk meeslepend verhaal dat je aanzet tot nadenken

Dit boek was mijn eerste kennismaking met deze auteur. Ik heb het verhaal gelezen op vakantie, wat de gevolgen van het massatoerisme dat Ilya zo geweldig beschrijft, des te duidelijker maakt. Het was soms een beetje moeilijk om mij aan de rand van het zwembad te concentreren op de prachtige volzinnen die hij gebruikt, maar meegenomen door het liefdesverhaal dat als een rode draad door het boekt loopt, heb ik het met plezier uitgelezen. Ik ben meteen op zoek gegaan naar andere boeken van deze schrijver.

Een absolute aanrader !


Omhoog

Nieuwe leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika

Yves T'Sjoen

 

Sedert vorig jaar worden plannen gemaakt voor de oprichting van een leerstoel Nederlands in Zuid-Afrika. In overleg met partnerinstellingen in de Kaap, met name Universiteit van die Wes-Kaapland en Universiteit van Stellenbosch (bij uitbreiding het Kaapse Forum), met de Nederlandse Taalunie en met universiteiten in de Lage Landen wordt de leerstoel Nederlands - meertalig perspectief en culturele diversiteit tot stand gebracht. De voorbije dagen is bij UWK en Stellenbosch gepolst naar noden en behoeften. Beide departementen Afrikaans en Nederlands, alsook de collega’s van UCT (Universiteit van Kaapstad), steunen het voorstel en zien nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers en studenten. De gasthoogleraar, verbonden aan een Nederlandse of Belgische universiteit en gespecialiseerd in taalkunde, letterkunde of geschiedenis, zal naar analogie met de leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij (opgericht in 2017, faculteit Letteren en Wijsbegeerte, UGent) gedurende een semester colleges, workshops en studiebegeleiding (scripties) aanbieden aan universiteiten in Zuid-Afrika. Nadat het gesprek met de universiteiten van Amsterdam, Antwerpen, Gent en Leiden heeft plaatsgevonden, waar academisch onderwijs en wetenschappelijk onderzoek op het gebied van het Afrikaans en Zuid-Afrika wordt georganiseerd, wordt het project gestart (academiejaar 2020-2021).

Lees de hele tekst in Neerlandistiek

Omhoog


Uitreiking Lof-prijs der Nederlandse taal voor hoogleraren Ad Verbrugghe voorzitter en Annette De Groot adviseur van de Vereniging Beter Onderwijs Nederlands (BON)

 

Op 18 oktober mogen beide hoogleraren in de Grote Zaal van Sociëteit De Witte (Plein 24, Den Haag) de LOF-prijs der Nederlandse Taal in ontvangst nemen voor hun inzet voor het Nederlands in het hoger onderwijs. In de middag is er een symposium met als thema ‘taal & wet’; hoe is taalvaardigheid Nederlands op alle onderwijsniveaus in de wet verankerd, en hoe kan die verankering beter? Met het oog op de nieuwe Wet taal en toegankelijkheid die de Tweede Kamer dit najaar behandelt, belooft dit een heel actuele discussie te worden. Voor het programma van deze volle dag kunt u terecht op de website van BON

De toegang is kosteloos, maar wilt u deelnemen, dan moet u zich wel aanmelden met uw naam, eventuele organisatie en woon-/ of werkplaats naar lofdag@stichtingnederlands.eu .


Omhoog

De recente berichten op de Facebookpagina van het NDN

De onderwijskundige actualiteit Nederlands in informatieve berichten
taal, didactiek, literatuur...


Klik op >
LEES DE BERICHTEN
of hieronder:

 
 


NDN-Facebookpagina


We vestigen de aandacht op de vele interessante artikelen op de Facebookpagina van het NDN. Het gaat hier om 10 berichten vanaf 2 tot 22 september 2019. Het nieuwste bericht staat eerst, het oudste laatst.

Klik op het Facebookicoontje of log in met je Facebookaccount. Vanaf 8 februari 2018 hebben we een nieuwe pagina gecreëerd 'Netwerk Didactiek Nederlands-2'
.
U bereikt ze ook via @netdidned.be.





  • 22 september 2019

    PLEIDOOI VOOR EEN MEERKLEURIGE STUDENTENPOPULATIE EN VEELTALIG LITERATUURONDERWIJS

    ‘Literatuur, ook in het Nederlands, als een flonkerende regenboog van veeltaligheid.’

    Yves T'Sjoen
    Hoogleraar moderne Nederlandse literatuur (UGent) en verbonden aan de Universiteit Stellenbosch

    'De Gentse studentenpopulatie is te weinig cultureel gedifferentieerd, geen spiegel van de gekleurde klassen in het middelbaar onderwijs waar Nederlands wordt gegeven', schrijft professor Yves T'Sjoen bij de start van de nieuwe educatieve masteropleidingen aan de UGent.

    In een veelkleurige wereld van culturele diversiteit en meertaligheid is het opmerkelijk dat universiteitsaula's van Vlaamse universiteiten nog steeds zo wit zijn. In De Zondag van begin deze maand becommentarieerde Raymonda Verdyck (GO!) een van de pijnpunten van het onderwijs: 'Het gebrek aan diversiteit onder leerkrachten. In de lerarenopleiding zitten vooral 'witte middenklasse-jongeren die nauwelijks in aanraking komen met diversiteit'.

    Gesprekspartner in het interview, Lieven Boeve (directeur van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen), stelt dat 'een tweede democratisering van het onderwijs' noodzakelijk is: 'Willen wij nieuwkomers wel alle kansen geven? Willen wij hen volwaardig opnemen in onze samenleving?'

    Waren dit maar retorische vragen, dacht ik tijdens het lezen, en ik stel ze mij opnieuw, nu morgen de vernieuwde edumaster aan de Universiteit Gent van start gaat.

    Lees verder

    https://www.knack.be/…/aandac…/article-opinion-1511817.html…&

  • 22 september 2019

    VLOEK TEGEN DE VLOOIEN

    Burlesk gedicht uit de 17de eeuw
    van Jacob Westerbaen

    Vloek tegen de vlooien

    Het is hier wel te wezen:
    de spijs is uitgelezen,
    de drank is fris en goed,
    de wijn in overvloed,
    meer dan men heeft van node,
    van witte en van rode;
    hij, die ze beide mag,
    geraakt hier op zijn slag.


  • 18 september 2019

    SUSAN SONTAG, DE BIOGRAFIE

    Dichters & Denkers Susan Sontag

    Blinde vlekken

    ...Meer weergeven

  • 18 september 2019

    HET AFRICAMUSEUM, BETER DAN VROEGER, TE BEHOUDSGEZIND OVER DE WARE AARD VAN HET KOLONIALISME

    Opinie - Lode Vanoost

    Het Africamuseum in Tervuren is na drie jaar terug open, gerestaureerd, gerenoveerd, gemoderniseerd, met permanente en tijdelijke exposities en een nieuw bijgebouw. Tegenover het duffe anachronisme van voorheen is het enorm verbeterd. Toch kan je er niet naast kijken: dit museum erkent nog steeds niet de echte wreedheid van het kolonialisme en de enorme rijkdom d...

    Meer weergeven

  • 16 september 2019

    INTERVIEW MET DEPARTEMENTSHOOFD LERARENOPLEIDING HOGESCHOOL PXL HASSELT

    Rudi Smeets

    Marc Hermans: “Geef me een vierde jaar lerarenopleiding”

    ...Meer weergeven


  • 15 september 2019

    ‘ZWARTE SCHUUR’ NIEUWE ROMAN VAN OEK DE JONG – INTERVIEW MET DE AUTEUR

    Het is altijd een feest wanneer Oek de Jong nog eens met een roman komt. In Zwarte schuur dringt hij diep in het hoofd en het lijf van een gearriveerde doch met schuld worstelende kunstenaar. De bijna-zestiger wankelt en ook zijn huwelijk staat op knappen. JELLE VAN RIET
    ‘En ja, allicht vernieuw ik soms mijn melancholie zoals Maris zijn schuld. “Want zingen is slechts hartstocht van een zweer”, dichtte Nij...

    Meer weergeven

  • 13 september 2019

    ESSAYWEDSTRIJD: DE ERVARINGEN VAN DE WEDSTRIJDJURY EN DE SHORTLIST

    ‘Met welk denken houden we stand in deze tijd, en durven we de toekomst aan?’
    We kozen voor vijf essays die zich van andere onderscheiden door hun eigen-zinnige stem.

    ...Meer weergeven

  • 11 september 2019

    DE ONDERGANG VAN GILEAD
    N.A.V. HET VERSCHIJNEN VAN ‘DE TESTAMENTEN’ VAN M. ATWOOD


    Xandra Schutte

    ...Meer weergeven

  • 10 september 2019

    VEEL TE LACHEN, WEINIG TE ZEUREN

    Over Taal voor de leuk, het derde taalboek van Paulien Cornelisse

    Fieke Van der Gucht

    ...Meer weergeven


  • 8 september 2019

    BEYONCé

    ‘Ze wappert en zwaait met haar lange haren. Ze stampt met welgevormde benen. Vanonder lange wimpers kijkt ze naar je, een tikje hooghartig, en glimlacht soeverein. Ze is vloeiende lijnen en lichtgevende huid. Ze is zacht en warm, rond en goud. Ze is benaderbaar en onbereikbaar, troostend en afwijzend. Nabij en ver weg.

    Als je camp wil begrijpen, schrijft Sontag, moet je begrijpen dat iedereen een rol speelt. Dat het leven theater is. Als machocamp een performance va...

    Meer weergeven

  • 2 september 2019

    EEN TALENSTUDIE LOONT, OOK OP DE ARBEIDSMARKT

    Romy Veul – 1 september 2019

    De tekst handelt over de Nederlandse situatie. De Vlaamse situatie is wellicht vergelijkbaar daarmee.

    ...Meer weergeven



 
Colofon
Bestuur van het Netwerk Didactiek Nederlands:
  • José Vandekerchove, voorzitter
  • Ghislain Duchâteau, vicevoorzitter
  • Carl Brüsewitz, secretaris
  • Nora Bogaert, bestuurslid
  • Tamara Bollaert, bestuurslid
  • Jan Lecocq, bestuurslid
  • André Mottart, bestuurslid

  • Hugo de Jonghe +, erevoorzitter
  • Frans Daems, erebestuurslid

Contributie

- Gewoon lid worden van het Netwerk Didactiek Nederlands kunt u door storting van 20
- Steunend lid zijn kunt u door storting van € 25
op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

Voor (onderwijs)instellingen en vakgroepen is een groepslidmaatschap mogelijk.
Dat houdt in:
- Om van een groepslidmaatschap te genieten moeten minimum drie (3) leden van een instelling toetreden.
- Per lid wordt binnen het groepslidmaatschap 2,5 euro korting gegeven, dus per lid wordt het dan 17,5 euro.
- Voor drie leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat de storting van 17,5 euro x 3 = 52,5 euro
- Voor vijf leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat 17,5 euro x 5 = 87,5 euro.

Het lidmaatschap loopt van 1 januari tot 31 december 2019.

Donaties zijn heel welkom

 
Redactie van de Nieuwsbrief van het NDN :
Ghislain Duchâteau
Tel. : 0032(0)11/22 86 25
E-post : info@netdidned.be
 
Afmelding
Wie deze nieuwsbrief liever niet ontvangt, kan zich afmelden met een berichtje naar info@netdidned.be