Contact: info@netdidned.be
Correspondentieadres: Netwerk Didactiek Nederlands (NDN): Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
Verantwoordelijke uitgever: G. Duchâteau, Eendrachtlaan 3 - 3500 Hasselt
32-2 | januari-februari-maart 2020
     
In deze nieuwsbrief:

NDN-Facebookpagina




 
Redactioneel
Contributie 2020
Terugblilk HSN-Conferentie 2019 in Zwolle
Update voor het vak Nederlands - inspirerende materialen - Gerdineke van Silfhout
Wat echt nodig is voor de taalontwikkeling van leraren-De schoolleider aan zet - Bert de Vos
Kaat Verbruggen wint eerste Diva-prijs
15 eeuwen Nederlandse taal - recensie José Vandekerckhove
Hoe het schoolvak Nederlands in 2020 eindelijk gaat veranderen - Marc van Oostendorp
Curriculum.nu Nederlands. Bedankt!
NTU ondersteunt het advies voor Nederlands
Meertaligheid doorheen het Curriculum
Yra van Dijk voor de radio over het Nederlands (video)
Nederlands Kabinet:
studenten moeten weer Nederlands leren

Onze leeslessen zetten kind op achterstand - Gerdineke van Silfhout
Didactiek Nederlands:
de website van Levende Talen Nederlands

Taalbeschouwing voor iedereen
Nieuw onderwijsmateriaal voor premasterstudenten: het Veldwerk - LitLab
Worden leraren beter door elkaar te observeren? - Kris van den Branden
Betekenen "detective" en "thriller" hetzelfde? - Jan Renkema
Bibliografie Nederlandse taal- en literatuurwetenschap (BNTL) gebruiksvriendelijker
DBNL verrijkt met 9 eeuwen literatuurgeschiedenis
De studiedag Neerlandistiek KANTL Gent 10 oktober 2019
Kerstverhalen in de klas
VRT-Nieuws Connect: Onderwijs - 4 debatten
Nobelprijswinnaar literatuur 2018 Olga Tokarczuk
English please. I don't speak Dutch
Literatuurmuseum Nederland
Niet tegen Engels - wel voor Nederlands - Godelieve Laureys
Nederlands is niet alleen van ons - Henriette Louwerse
Vlaamse 'tussentaal' moeilijk voor Franstaligen
 
Recent op de NDN-Facebookpagina
 
 
Beschikbaar in ons NDN-archief -NDN-site pagina Nieuwsbrief
NDN-Nieuws 32-1
 
NDN-Nieuws 31-4
 
NDN-Nieuws 31-3
 
NDN-Nieuws 31-2
 
NDN-Nieuws 31-1
 
NDN-Nieuws 30-4
 
NDN-Nieuws 30-3
 
NDN-Nieuws 30-2
 
NDN-Nieuws 30-1
 
• NDN-Nieuws 29-4
 
NDN-Nieuws 29-3
 
NDN-Nieuws 29-2
 
NDN-Nieuws 29-1
 
• NDN-Nieuws 28-4
 
NDN-Nieuws 28-3
 
NDN-Nieuws 28-2
 
NDN-Nieuws 28-1
 
NDN-Nieuws 27-4
 
NDN-Nieuws 27-3
 
NDN-Nieuws 27-2
 
NDN-Nieuws 27-1
 
NDN-Nieuws 26-4
 
• NDN-Nieuws 26-3
 
• NDN-Nieuws 26-2
 
• NDN-Nieuws 26-1
 
• NDN-Nieuws 25-5
 
• NDN-Nieuws 25-4
 
• NDN-Nieuws 25-3
 
• NDN-Nieuws 25-2
 
• NDN-Nieuws 25-1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Redactioneel
 

 

Lectori salutem



Collega’s uit Vlaanderen en Nederland

Het einde van de kerstvakantie hebben we afgewacht om onze lezers en leden van het NDN te vergasten op de nieuwe editie van onze digitale nieuwsbrief. Het is NDN-Nieuws 32-2 – 2de editie van de jaargang 2019-2020. Dat geeft ons meteen de gelegenheid om vanuit het NDN-Bestuur u allen van harte onze gelukwensen over te maken niet alleen voor het jaar 2020 maar evenzeer nog verder in het derde decennium van deze eeuw. Vooral professionele voldoening in het schoolvak Nederlands mag uw deel zijn.

En daar is hij dan, de nieuwsbrief. Hij begint zoals gebruikelijk voor deze editie met het dringend verzoek om uw lidmaatschapsbijdrage voor het NDN voor het jaar 2020 aan de rekening van de penningmeester toe te voegen. Hieronder vindt u alle gegevens daarover.

Verder hebben we gezorgd voor een heel rijk gestoffeerde nieuwsbrief met vele artikelen en documenten. Hij is in feite nog veel ruimer dan een blik op de thema’s in de linker kolom laat vermoeden. Er zitten talloze koppelingen in de teksten die de lezer verder voeren naar onderliggend leesmateriaal. Maar toch is de nieuwsbrief behapbaar en leesbaar voor een belangstellende lezer die hem selectief doorneemt of rustigjes aan doorleest.

In de ordening zit wel enige systematiek. Heel belangrijke documenten staan vooraan. Er is binnen de wereld van het onderwijs Nederlands ook heel wat deining aan de orde. Rond het schoolvak Nederlands hebben we een aantal didactisch gerichte teksten. Rond het discours over het Nederlands zelf staan hieronder wat gegroepeerd een aantal documenten. We kunnen stellen dat dit ons ook verantwoord voorkomt omwille van het existentieel belang van onze professionele werkzaamheden. Res tua agitur.
Het gaat u allen aan.

De aandacht voor literatuur is in deze editie wat geringer. We hadden zoveel materiaal en we wilden niet overdrijven met al te veel artikelen, zodat wij voor literatuur nog enkele documenten in de portefeuille hebben gehouden voor de volgende editie.  Zo moet de aandacht voor de Vlaamse klassieke dichteres Christine D’Haen en voor de jonge heel beloftevolle Vlaamse dichteres  Jana Arns nog even wachten.

Er staat wel heel veel in de nieuwsbrief, ook heel wat diversiteit in de artikelen is te ervaren in deze editie.

Van de kans willen we hier ook gebruik maken om even te verwijzen naar de geplande NDN-activiteiten in het jaar 2020. Op vrijdag 24 april is er de jaarlijkse NDN-lenteconferentie in De Boogkeers van UAntwerpen rond begrijpend lezen. Tijdens de Week van het Nederlands in 2020 organiseren wij opnieuw een SOL-namiddag waarbij studenten Nederlands 2e en/of 3e jaar leraren uit het werkveld ontmoeten, die hun vragen beantwoorden en van gedachten wisselen over de lespraktijk. Dit jaar beleggen wij de SOL-namiddag in de gastvrije Hogeschool PXL Hasselt, Vildersstraat 5 in Hasselt op woensdag 14 oktober.

Zeker vestigen wij ook de aandacht op de 2e Diva-prijs (Didactisch Vaardig) die het NDN met ondersteuning van de Taalunie organiseert voor hogeschool- en universitaire studenten, die om ter best een lesontwerp indienen voor de competitie. Alle informatie staat op de thuispagina en de pagina activiteiten van onze website. Stimuleer uw studenten om deel te nemen.

Beste collega’s, lezers van deze NDN-Nieuwsbrief 32-2, trek wat tijd uit voor deze editie, scan de thema’s van de nieuwsbrief in de linker kolom, kies daaruit wat je belangstelling kan oproepen, lees rustig de tekst van uw keuze, klik door waar je er nog meer van wilt weten, maar geniet ook van dat wat je uitkiest. Wat je geboden wordt is veelvuldig, maar overwogen gekozen, zodat je toch een zekere garantie hebt voor de degelijkheid van de artikelen. In elk geval wensen we u niet alleen een gelukkig 2020, maar ook veel leesgenoegen mogelijk met teksten waarmee u uw voordeel kunt doen in uw onderwijs zelf.


Zoals steeds kunt u ons bereiken op info@netdidned.be


Ghislain Duchâteau – vicevoorzitter en redacteur NDN

namens het hele NDN-bestuur.


 




Contributie 2020

 

Geachte Collega Nederlands,

Het Netwerk Didactiek Nederlands is een vzw, een Vereniging zonder Winstoogmerk, met leden. Deze nieuwsbrief sturen we al een aantal jaren naar de leden maar evenzeer naar belangstellenden uit Vlaanderen en Nederland naar zowat 470 collega’s die met het onderwijs Nederlands bezig zijn. Het jaar 2019 is voorbij. Voor het jaar 2020 vragen we aan onze leden en ook aan belangstellenden die onze activiteiten op prijs stellen hun contributie te storten op de NDN-rekening. Al gedurende jaren na elkaar behouden wij de jaarlijkse ledenbijdrage op 25 euro voor onze steunende leden en op 20 euro voor de gewone leden.

Welke activiteiten voor belangstellenden en leden organiseren wij waaraan zij vrijblijvend kunnen deelnemen?
- Er zijn onze netwerkmiddagen in de hogescholen, waar we een didactisch onderwerp behandelen en waar studenten in contact komen met leraren uit het werkveld (SOL)
- Er is onze jaarlijkse lenteconferentie, waar we een hele dag samenzitten om te reflecteren op een of meer didactische thema’s die aansluiten bij de onderwijspraktijk Nederlands. Dit jaar is dat op vrijdag 24 april 2020 aan de Universiteit Antwerpen rond leesvaardigheid
- Daarnaast verzorgen wij een viertal rijk gestoffeerde nieuwsbrieven rond didactische en aanverwante onderwerpen. Tel even hoeveel onderwerpen in deze nieuwsbrief zelf aan de orde komen.
- Ook onze website http://www.netdidned.be volgt de actualiteit van het vigerend gedachtegoed rond de didactiek van het Nederlands en kan ruim worden geraadpleegd.
- Voor het tweede jaar op rij organiseren wij samen met de Nederlandse Taalunie de Diva-prijs voor studenten Nederlands die een lesontwerp opstellen, uitproberen en ons dat voor die prijs toesturen.

Ondersteuning van onze werkzaamheden door lid te worden of te blijven, is een stimulans om onze werking vanuit het NDN-bestuur gemotiveerd verder te zetten.

Die contributie voor het Netwerk Didactiek Nederlands voor 2020 bedraagt vanaf 1 januari tot 31 december 2020
- voor een steunend lid € 25.  
- voor een gewoon lid € 20.

Wilt u die overschrijven op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB
van NDNWilrijk?

Bezorg ons daarbij uw naam en adres, uw e-mailadres met de vermelding van uw werkplek en uw beroepsactiviteit. Per e-mail: info@netdidned.be, per post p.a. Netwerk Didactiek Nederlands, Eendrachtlaan 3 – 3500 Hasselt.

Zie ook:
http://www.netdidned.be/lidmaatschap.html

Het NDN-bestuur dankt u van harte voor uw storting.

José Vandekerckhove, Ghislain Duchâteau, Carl Brüsewitz, Nora Bogaert, Tamara Bollaert, Jan Lecocq, Kathleen Leemans, André Mottart, Frans Daems



33ste HSN-CONFERENTIE ONDERWIJS NEDERLANDS

22-23 NOV 2019 – HOGESCHOOL WINDESHEIM ZWOLLE

Terugblik

 

De sessies die ikzelf heb bijgewoond en wat andere bevriende deelnemers mij overmaken wil ik graag als opvolging van de conferentie ter beschikking stellen voor wie die informatie relevant zou kunnen zijn.

Van alle bedoelde sessies haal ik de beschikbare informatie, dat wat als abstract in de conferentiebundel staat van het internet en ik maak het toegankelijk.

HSN-voorzitter André Mottart opende de conferentie.
Hoogleraar Mottart UGent is bestuurslid van NDN.
Carl Brüsewitz, ere-docent Windesheim, leidde de optredens van Babs Gons en Spoken Word in.
Hij is secretaris van NDN.


De officiële openingssessie met optredens van Babs Gons en Spoken Word was voor de net aangekomen deelnemers een opkikkertje en dus louter diverterend bedoeld. In de namiddag evenwel werd het ernstiger en begonnen de parallelsessies: twee voor de koffiepauze en twee daarna. Vanaf 13 u tot 17.30 u kon elke deelnemer zich laven aan wat hem kon boeien in de zelf gekozen presentatiesessies.

U vindt alle abstracts samen in de Conferentiebundel in een pdf-document.

De bundel van deze 33ste conferentie

Hier volgt wat ikzelf heb bijgewoond

[1] Zin in leren, zin in taalbeschouwing! Geïntegreerd taal beschouwen in ZILL! (blz. 256)
Stroom Taalbeschouwing

Goedele Vandommele, Centrum voor Taal & Onderwijs, KU Leuven
Contact:
goedele.vandommele@kuleuven.be

Om het nieuwe leerplan voor het basisonderwijs ‘Zin in leren. Zin in leven’ (ZILL) te concretiseren in scholen ontwikkelde het Katholiek Onderwijs Vlaanderen praktijkvoorbeelden. In deze voorbeelden worden persoonsgebonden en cultuurgebonden doelen verbonden om leerlingen tot taalontwikkeling te brengen. In deze presentatie exploreren we, aan de hand van voorbeelden, de mogelijkheden om geïntegreerd te werken aan taal en andere ontwikkelvelden. We zullen specifiek stilstaan bij het taalsysteem vanuit en in functie van communicatie in betekenisvolle situaties. Verder zullen we stilstaan bij de leerlijn rond taalbeschouwing van basisonderwijs naar secundair onderwijs.

Abstract rechtstreeks in de bundel

Goedele Vandommele over 'Geïntegreerd taal beschouwen in ZILL'

 

[2] Bloei en neergang van de (letterkundige) neerlandistiek (blz. 329-331)
Stroom Taal- en Letterkunde

Yves T’Sjoen, Universiteit Gent
Contact:
yves.tsjoen@ugent.be

Ter inleiding:
Over de universitaire neerlandistiek worden dezer dagen onheilsberichten verspreid. Het gaat niet goed met het vakspecialisme: dalende studentenaantallen, afschaffing van de bachelorstudie Nederlands aan de Vrije Universiteit Amsterdam, inkrimping van de personeelsbezetting, enz. Ook over het schoolvak Nederlands en bij uitbreiding het taalonderwijs en de geesteswetenschappen in Nederland en Vlaanderen maakt men zich terecht zorgen. In mijn betoog sta ik stil bij die onheilsboodschap, maar tegelijk belicht ik de bijzondere rijkdom en zelfs de bloei van de wetenschappelijke studie van de Nederlandse taal- en letterkunde. Het vakgebied kijkt nieuwe uitdagingen in de ogen – tijd voor bezinning en bijgestelde perspectieven. Het pas opgerichte Vlaams Platform voor de Neerlandistiek komt ter sprake, naast enkele andere institutionele realisaties (Nederlandse Raad voor de Neerlandistiek) die de studie van de Nederlandse taal en letteren in de meest gunstige zin weer op de kaart zetten. Ook de internationale (letterkundige) neerlandistiek is een onderwerp van gesprek. Het verhaal belicht pijnpunten maar dus ook (on)verkende mogelijkheden voor het vakgebied.

Tekstonderdelen: 1 Inleiding (cf. supra), 2 Uitdagingen, 3 Prediken in de woestijn, 4 Internationaal perspectief.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

José Vandekerckhove, stroomleider Taal- en Letterkunde.
Hij is NDN-Voorzitter
Spreker hoogleraar UGent Yves T'Sjoen Deelnemers aan de sessie met in het groen An De Moor

 

[3] Debatteren kun je leren: een doorlopende leerlijn (blz. 298-302)
Stroom Taalvaardigheid secundair onderwijs/voortgezet onderwijs

Marlijn Knook & Nelliane van Schaik-Maljaars, Calvijn College Goes
Contact:
knm@calvijncollege.nlscm@calvijncollege.nl

Excerpt uit de abstracttekst:
In onze workshop op de HSN-conferentie houden we, desondanks, een pleidooi voor een doorlopende leerlijn ‘mondelinge taalvaardigheid’. Door verschillende vaardigheden te combineren, kunnen we op onze school veel aandacht geven aan mondelinge taalvaardigheid. We koppelen spreken aan lezen, schrijven en argumenteren. Leerlingen leren presenteren, discussiëren en debatteren. Daarbij leren ze betrouwbare bronnen te zoeken en te gebruiken en hun mening te onderbouwen. Aandacht besteden aan mondelinge taalvaardigheid omvat in onze lessen veel meer dan alleen maar spreken: het is tevens werken aan academische vaardigheden en kritisch leren denken.
In een doorlopende leerlijn werken we vanaf havo-/vwo-3 tot en met havo-5 en vwo6 toe naar de eindtermen die gesteld worden voor het domein ‘mondelinge taalvaardigheid’, waarbij we als slotopdracht kiezen voor een parlementair debat. In de leerlijn besteden we expliciet aandacht aan het overwinnen van spreekangst, het integreren van de verschillende taalvaardigheden en de rol van (peer)feedback.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Marlijn Knook & Nelliane van Schaik-Maljaars

 

[4] Inclusie Natuur en Techniekonderwijs in meertalige klassen – een internationaal ontwerpgericht onderzoek (blz. 17-20)
Stroom Basisonderwijs

Maaike Hajer – Hogeschool Utrecht
Contact:
maaike.hajer@hu.nl

Tijdens de HSN-conferentie zullen we, in een workshopachtige opzet, de module Lang leve onze spullen! toelichten en zullen we laten ervaren welke principes bij de materiaalontwikkeling gevolgd zijn. Ook zullen we de ervaringen delen van de deelnemende leraren (in Nederland) met dit geïntegreerde taal-zaakvakonderwijs in meertalige klassen. De leraren hebben vooral de continue aandacht voor interactieve werkvormen doorheen het materiaal positief gewaardeerd, evenals de verbinding die daarbinnen wordt gemaakt tussen spreek-, lees- en schrijfactiviteiten. Dat biedt steun om gerichte feedback op taalgebruik te geven, zeggen ze. De inzet van meer talen in de klas vinden leraren interessant. Ze hebben diverse vormen geprobeerd, maar vinden het lastig te hanteren.

Tekstonderdelen: 1 Inleiding, 2 Uitgangspunten voor inclusief natuur- en techniekonderwijs, 3 Stand van zaken en ervaringen, 4 De workshop op HSN (cf. supra)

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Maaike Hajer over het onderzoek


[5] Onderwijs in schrijfprocessen: bewustwording van je aanpak in het woud van opties (blz. 271-277)
Stroom Taalbeschouwing

Gert Rijlaarsdam – Universiteit van Amsterdam
Contact:
g.c.w.rijlaarsdam@uva.nl

Inleiding
Er bestaat het beeld dat er twee typen schrijfaanpakken zijn. Er is ‘de planner’, die eerst schematiseert, een lijstje of een bouwplan maakt, en dan begint met het schrijven (het uitwerken van die plannen). En er is ‘de revisor’, die het schrijven zelf nodig heeft om de gedachtestroom op gang te brengen en er al schrijvend achter komt wat hij te zeggen heeft over een bepaald onderwerp. De werkelijkheid van schrijfaanpakken is echter wat ingewikkelder. Leerlingen die schrijven, hebben er baat bij als zij weten wat hun schrijfvoorkeuren zijn. In het voorjaar van 2019 gaf de eerste auteur, Gert Rijlaarsdam, in Nederland en België gastlessen aan leerlingen uit het vierde, vijfde en zesde jaar in het voortgezet onderwijs. Voorafgaand aan de les vulden de leerlingen een vragenlijst in over hun schrijfaanpak. Tijdens de conferentie wil ik (Gert Rijlaarsdam) verslag doen van deze gastlessen. Hoe kan de uitkomst van de vragenlijsten leerlingen helpen bij het schrijven? Ook bied ik u de mogelijkheid om de vragenlijst door uw eigen leerlingen in te laten vullen. Ik stuur u de uitkomsten, zodat u met uw leerlingen de schrijfaanpakken kunt bespreken. In het tweede deel zou aan de orde komen hoe leerlingen hun kennis over schrijfprocessen toepasten in hun lessenseries ‘synthese schrijven’ en ‘creatief schrijven’.

Tekstonderdelen: 1 Inleiding (cf. supra), 2 De vragenlijst, 3 De les, 4 Toepassingen, 5 Tot slot.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

De bezielende presentator
Gert Rijlaarsdam
Daarover ging het

 

[6] Goed voor de sterken, sterk voor de zwakken:
nieuwe ‘Competenties in het Nederlands’ in Vlaanderen (blz. 137-141)

Stroom: Bso, mbo, vmbo

Kathleen Leemans – Pedagogische begeleidingsdienst GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Contact:
kathleen.leemans@g-o.be


Rond de nieuwe eindtermen Nederlands secundair onderwijs in Vlaanderen

Inleiding
Het Vlaamse onderwijs ambieert dat jongeren in het secundair beroepsonderwijs competenties ontwikkelen die bijdragen tot hun persoonlijke ontwikkeling en die hen toelaten om autonoom en interactief in de samenleving te functioneren. De ‘Competenties in het Nederlands’ werden ambitieus geformuleerd.

Tekstonderdelen: 1 Inleiding (cf. supra), 2 Wat verandert er?, 3 Goed voor de sterken, sterk voor de zwakken, 4 Slot.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Kathleen Leemans, ped. begeleider GO-Vlaanderen.
Ze is lid van het NDN-bestuur

 

[7]  Effectief schrijfonderwijs voor adolescenten (blz. 313-317)
Stroom: Taalvaardigheid secundair onderwijs/voortgezet onderwijs

Klaske Elving-Heida – Bureau voor Noordelijke Gemeenten
Contact:
klaskeheida@hotmail.com

Aanleiding
Tijdens de schrijfles in de bovenbouw van het secundair onderwijs wordt sinds enkele decennia de nadruk gelegd op het communicatieve doel van een tekst. De invulling van dit algemene uitgangspunt lijkt echter evenveel variëteiten te kennen als er docenten zijn, terwijl het schrijfvaardigheidsniveau van leerlingen zorgen baart (Nederlandse Taalunie 2015). Docenten Nederlands kennen vaak de resultaten van belangwekkend schrijfonderwijsonderzoek niet of weten niet goed hoe zij die kunnen vertalen naar de lespraktijk. Wetenschappers leveren veelbelovende resultaten van onderzoek naar didactische manieren van aanpak die het schrijfleerproces kunnen ondersteunen. Die kennis vindt echter maar moeilijk haar weg naar het klaslokaal. Welke elementen van wetenschappelijk bewezen effectieve didactische benaderingen verdienen meer aandacht tijdens de schrijfles?

Tekstonderdelen: 1 Aanleiding (cf. supra), 2 Effectieve didactische benaderingen in het schrijfonderwijs met: Strategie-instructie, Observerend lezen, Peer-interactie, Digitale leeromgeving, 3 De schrijfcursus Booster met: Een combinatie van effectieve didactische componenten, Opbouw van de lessenreeks, Didactische pijlers, Opbrengsten.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Thema van de presentatie Klaske Elving-Heida

 

8] Hoe implementeer ik een leerlijn ‘schriftelijke taalvaardigheid in het hoger onderwijs?
(blz. 113-117)
Stroom Hoger Onderwijs

Wim Jagtenberg Hogeschool Inholland, Rotterdam
Contact:
wim.jagtenberg@inholland.nl

Aanleiding
Studenten van de opleiding Media & Entertainment Management (MEM) van Hogeschool Inholland Rotterdam beschikken bij aanvang van de opleiding met betrekking tot schriftelijke taalvaardigheid Nederlands niet altijd over het gewenste startniveau. Ook met het schrijven van het onderzoeks- en adviesrapport (scriptie) hebben zij moeite. Op dit moment ontbreekt het in het programma van de opleiding MEM aan een gericht en uitgewerkt taalvaardigheidsprogramma. Bij veel opleidingen in het hoger onderwijs is dit een bekend probleem en is het dus wenselijk om te kijken hoe een leerlijn ‘schriftelijke taalvaardigheid’ in het programma kan worden opgenomen. Bij de opleiding MEM van Hogeschool Inholland Rotterdam is daarom onderzoek gedaan naar de vraag aan welke ontwerpeisen een dergelijke leerlijn zou moeten voldoen om studenten te laten toewerken naar het hbo-eindniveau voor schriftelijke taalvaardigheid Nederlands (Jagtenberg 2019).

Tekstonderdelen: 1 Aanleiding (cf. supra), 2 Onderzoek, 3 Ontwerpeisen, 4 Het kleurendrukdenken van De Caluwé & Vermaak, 5 Het leerlandschapsmodel van Ruijters & Simons, 6 Presentatie HSN-conferentie.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Deelnemers luisteren geboeid naar
Wim Jagtenberg
Thema van de presentatie

 

Wat andere bevriende deelnemers mij overmaken

(1) Verschillen de grammaticale concepten in het moedertaalonderwijs (Nederlands) en het vreemdetalenonderwijs (Duits en Engels)? (blz. 336-341)
Stroom Taal- en letterkunde

Gijs Leenders Universiteit Utrecht
Contact: G.P.M.Leenders@uu.nl


Korte samenvatting
Als docent Nederlands in het secundair onderwijs ondervind ik dagelijks hoe slecht de grammaticadidactiek eraan toe is. Het grammaticale inzicht van leerlingen gaat bijvoorbeeld niet veel verder dan het kunnen benoemen van een zinsdeel of woordsoort (Coppen, 2011). Grammatica wordt volledig geïsoleerd onderwezen, waardoor enig effect op andere taalvaardigheden veelal uitblijft en bovendien elke vorm van vakoverstijgende afstemming met de moderne vreemde talen ontbreekt. Wellicht zou juist die afstemming contrastieve bestudering van talen mogelijk maken en de ontwikkeling van bewuste taalvaardigheid bij leerlingen stimuleren, maar welke concepten lenen zich voor dergelijk onderwijs? Zijn het dezelfde grammaticale concepten die relevant zijn voor het moedertaalonderwijs en het vreemdetalenonderwijs? Of niet? Taalkundigen selecteerden voor het schoolvak Nederlands reeds zeven concepten die zij nuttig achten voor leerlingen (Van Rijt & Coppen, 2017), maar hoe denken docenten Nederlands hier zelf over en zijn er verschillen met docenten Duits en Engels? Tijdens de presentatie ga ik in op de dataverzameling, de uitkomsten en werp ik een blik op het vervolg van dit promotieonderzoek.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

De powerpointpresentatie

Met hartelijke dank aan Gijs Leenders

(2) Met andere woorden. Over vertalen en vertalingen in de les Nederlands (blz. 326-328)
Stroom Taal- en letterkunde

Gert De Sutter Universiteit Gent
Contact: gert.desutter@ugent.be

Inleiding
Het belang van vertalingen voor onze taal, cultuur en maatschappij, zowel vroeger als nu, kan moeilijk overschat worden. In onze geglobaliseerde en hoogtechnologische wereld, waarin mensen vanuit verschillende werelddelen voortdurend met elkaar in contact (kunnen) komen, is vertalen een vaak voorkomende, maar weinig begrepen activiteit. …
De massale hoeveelheid vertalingen in onze 21ste -eeuwse wereld staat in schril contrast met de beperkte kennis die velen erover hebben en met het beperkte belang dat vertalen en vertalingen spelen in het onderwijs. De misvatting die daar vermoedelijk aan ten grondslag ligt, is dat vertalen een vaardigheid is die je ‘natuurlijk’ ontwikkelt wanneer je een vreemde taal leert. In mijn presentatie wil ik deze misvatting uit de wereld helpen en wil ik tonen tot welke rijke inzichten de vertaal- en tolkwetenschap al is gekomen en hoe die inzichten ‘vertaald’ kunnen worden naar de onderwijspraktijk.

Tekstonderdelen
1 Inleiding, 2 Vertalen, dat doe je toch gewoon snel even … 3 Vertalingen reviseren als lees-, interpreteer- en schrijftaak 4 De vertaler als manipulator: censuur en manipulatie in vertaling 5 DIY: ondertitelen 6 Tot slot.

Rechtstreeks naar de hele tekst in de bundel

Aanbevolen en overgemaakt door NDN-Voorzitter José Vandekerckhove, stroomleider

(3) Notities van An De Moor, actieve deelneemster aan de Conferentie

Overzicht van de bijgewoonde sessies

An woonde de openingszitting bij en geeft aan wat er toen gebeurde in haar Inleiding.

Zij volgde deze presentaties:

1.  Van kennis naar advies – Voorstelling van een Kennisbank Taalbeleid Hoger Onderwijs en 7 aanbevelingen voor goede taalondersteuning,  Lisa De Clercq en Lien Van Achter.

2. Met andere woorden. Over vertalen en vertalingen in de les Nederlands, Gert De Sutter
Cf. supra – maar concretisering ook met foto’s van de presentatie.

3. Bloei en neergang van de (letterkundige) neerlandistiek, Yves T’Sjoen.
Cf. supra – met de notities, maar ook met de tekst van de twee toepasselijke gedichten.

4.Professioneel taalgebruik in het economische beroepenveld. Behoefteanalyse voor (taal)curriculumontwerp in het hoger economisch onderwijs, Pauline Koeleman.

5. Mondelinge taal in colleges als obstakel voor het studiesucces in het HBO , Mieke van Diepen en Bas van Eerd, Hogeschool van Amsterdam.

6. ‘Ik kan zelf niet academisch schrijven, laat staan daarover feedback geven.’ Percepties van studenten op academisch schrijven en peerfeedback, Kato Luyckx

7. ‘Ten years after’. Hernieuwde conceptuele uitgangspunten voor taalbeleid in het hoger onderwijs, Wilma van der Westen.

8. (Academische) taalvaardigheidsontwikkeling: een proces van lange adem / A dynamic usage based approach to language development, Marjolein Verspoor, Universiteit Groningen.

9. Hoe implementeer ik een leerlijn ‘schriftelijke taalvaardigheid in het hoger onderwijs? Wim Jagteberg.
(Cf. supra – notities rijk geïllustreerd met de geprojecteerde foto’s van tabellen …)

Naar het pdf-document met de notities


Met heel veel dank aan An De Moor




Inspirerende update van het vak Nederlands:
boordevol mooie materialen

Gerdineke van Silfhout


 

Ha collega,

Voor in of na de kerstvakantie: een laatste nieuwsupdate van 2019. En er is weer veel inspirerend materiaal om te delen, dus deel vooral onder collega’s en veel lees- en gebruiksplezier ermee.

De schrijfakademie: nu flink gevuld
Een online platform http://schrijfakademie.nl: waar leerlingen schrijfoefeningen kunnen doen van 1 of 2 lesuren: oefenen met schrijftechniek en oefeningen om gedachten onder woorden te brengen. Het mooie aan dit platform is de enorme diversiteit aan tekstsoorten: moppen, memes, partijprogramma’s, fabels, parabels, vertalingen, loglines, smartlappen, raps, kasboeken, noem maar op. De idee is dat leerlingen binnen die tekstsoorten van alles en nog wat oefenen (perspectief, plot, beschrijving etc.), en na het lezen van bestaande teksten hun eigen werk kunnen aanscherpen en herschrijven. In het leesgedeelte van elke schrijfoefening wordt wel rekening gehouden – waar mogelijk – met het niveau van leerlingen. Er zijn dan teksten beschikbaar voor onderbouw of bovenbouw. Els Stronks is de kartrekker en kan nog hulp bij het maken van de oefeningen gebruiken van docenten, dichters, journalisten, scholieren, uitgevers dus mail haar vooral als je tips hebt of een bijdrage wilt leveren: e.stronks@uu.nl.

Cabaret bij Nederlands
Op HSN, een hele fijne vakconferentie, verzorgde Hiske Schippers een workshop over Cabaret in de les Nederlands. Niet als opvulling maar juist om leerlingen te prikkelen, aan het denken te zetten, een mening te laten verwoorden over maatschappelijke onderwerpen én over de kunst en schoonheid van taal. Zelf selecteren van fragmenten is lastig. Hiske heeft een prachtige website met de materialen toegelicht, incl. verwerkingsideeën: cabaretbijnederlands.com.

Leesonderwijs aan laaggeletterde anderstaligen
Al eerder heb ik de praktijkgids van Marit Trioen en Jordy Casteleyn gedeeld met onderzoek en concrete handvatten hoe lees-, woordenschat- en mondelinge taalvaardigheidsonderwijs voor deze kwetsbare doelgroep eruit kan zien. Er zijn op deze website nu ook hele concrete lesideeën ontwikkeld bij de drie aanbevelingen die Marit en Jordy doen in de praktijkgids. Erg inspirerend.

Lesvoorbeelden Nederlands: formatief evalueren
Inmiddels staan op formatiefevalueren.slo.nl de eerste lesvoorbeelden online. Voor Nederlands vind je er voorbeelden van een overtuigende boekenpitch (spreken), zelf vragen maken bij teksten (lezen) en een onderbouwing formuleren voor in een zakelijke brief (schrijven). Je vindt ze bij zowel leraar vmbo als leraar havo/vwo. We gaan komende periode daar steeds voorbeelden bij zetten.

Materialen Masterclass Feedback: less is more (Harry Fletcher Wood)
Harry Fletcher Wood, bekend van het prachtige boek Responsive teaching, was in november in Nederland en heeft voor leraren twee masterclasses verzorgd rondom feedback geven. Zeker voor leraren Nederlands heel relevant. Zijn boodschap: less is more. En hoe doe je dat? Via deze link vind je een sfeerverslag met daarin de links naar alle materialen, tools en voorbeelden. Deel vooral onder je collega’s ook van andere vakken.

Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek
Een gratis te downloaden pdf waarin de vraag centraal staat: hoe maak je effectieve lessen. Heel praktisch en direct bruikbaar, vanuit gedegen onderzoek en de klaspraktijken in Nederland en België. Op Vernieuwenderwijs (inspirerende website!) verscheen een erg leuke ‘tegen’-blog met twaalf bouwstenen voor ineffectieve lessen, omdat volgens de auteur de lessen niet altijd efficiënt en effectief hoeven te zijn, maar ook experimenterend, relationeel, ontdekkend etc.

Special Digitale geletterdheid en burgerschap
In het huidige curriculum is nog relatief weinig aandacht voor digitale geletterdheid en burgerschap. De aandacht die er is, is versnipperd en weinig samenhangend. In het onderwijs van de toekomst krijgen digitale vaardigheden en burgerschap een prominentere plaats. Didactief laat in deze special, die samen met SLO is gemaakt, scholen aan het woord die hierin al goed op weg zijn.

Genoeg om je weer door te laten inspireren dus.

Ik wens je een hele fijne kerstvakantie, goede feestdagen en een gezond en gelukkig 2020 toe!

Hartelijke groet,
Gerdineke

Dr. Gerdineke van Silfhout
Leerplanontwikkelaar VO

Omhoog ^

Over wat echt nodig is voor de taalontwikkeling van leerlingen
De schoolleider (in Nederland) aan zet

Door Bert de Vos, ambassadeur PLOT26

 

Bij het vak Nederlands gaat het erom leerlingen te helpen hun taalvaardigheden te ontwikkelen. Dat is de kern van het schoolvak Nederlands: steeds beter worden in lezen, schrijven en spreken. En ook: steeds meer genieten van de schoonheid van taal. Dat lukt door lesmateriaal in te zetten dat kansrijk onderwijs mogelijk maakt, dankzij docenten die daar kwaliteitsvol mee omgaan.
Zonder die docenten gaat het niet: de docent maakt het tot een succes. De docent ziet de kansen om leerlingen vooruit te helpen, om die ene vraag te stellen waardoor een leerling aan het denken wordt gezet; om die ene observatie te doen en die met de klas te delen en daardoor bij te dragen aan een zich steeds verder ontwikkelende positieve lees- en schrijfhouding.

Dat is de kern: leerlingen laten groeien en hen ondersteunen bij het ontwikkelen van een positieve houding ten opzichte van taal. In een tijd van ontlezing, gaming en beeldcultuur is dat zeker een grote opdracht. Daar hoort natuurlijk ook bij dat leerlingen kennis opdoen over taal, spelling foutloos doen, teksten leren begrijpen en kritisch bekijken, hun gedachten in tekst verwoorden en … een examen doen om te laten zien dat ze al die zaken in voldoende mate beheersen.’

Bij het schoolvak Nederlands – en ook bij andere talen – geldt het principe ‘de boom wordt hoe langer hoe dikker’. Je kunt niet in leerjaar 1 leren een inleiding te schrijven en in leerjaar 3 een goed slot, om maar een overdreven voorbeeld te noemen. Leerlingen leren langzamerhand beter schrijven door het veel te doen, veel te leren van wat ze geschreven hebben door systematische revisie- en feedbacktaken, te herschrijven en ga zo maar door. De inhoud van het schoolvak Nederlands bestaat niet uit stapelbare kennis en leerlingen kunnen de taal en communicatie niet leren door in stilte in een grote werkruimte oefeningen te maken.

En dat is – beste schoolleider – nu net wat we steeds vaker zien gebeuren. Leerlingen krijgen minder contacttijd en meer tijd om zelfstandig de leerstof te verwerken in ruimtes waar al of niet meer klassen bij elkaar zitten. En de begeleiding wordt dan soms ook nog gegeven door docenten die de leerlingen niet kennen of die misschien wel een heel ander vak geven.

Voor leren is dat nooit wenselijk, maar bij stapelbare kennis – je hebt een onderdeel gehad, je vinkt het af en je begint aan het volgende – kan het eventueel. Bij taal, bij Nederlands, kan het niet. Bij het schoolvak Nederlands is interactie nodig; én een goede docent. Het maximaal haalbare bij weinig contacttijd is dat leerlingen veel oefenen in kennisonderdelen van het vak (grammatica, spelling, literatuurgeschiedenis) en trainen om teksten met vragen te kunnen beantwoorden. Dat kan maximaal leiden tot een net voldoende voor het examen en leidt zeker niet tot het ontwikkelen van taalvaardigheden en het ontdekken van de schoonheid van taal. En dat was toch het doel van het vak?

Beste schoolleider, misschien kun je niet anders omdat er geen docenten zijn om lessen te geven, of leerlingen te begeleiden. Dan moet je roeien met de riemen die je hebt en kunnen wij, als leermiddelenontwikkelaars van onder meer PLOT26, samen met docenten wel iets bedenken om binnen die kaders van minder contacttijd zo goed mogelijk taalonderwijs te geven. Maar als de motivering zit in onderwijskundige of organisatorische argumenten (leerlingen moeten leren zelfstandig te werken, we moeten leerdoelgericht werken, door zelfstandig te verwerken leren leerlingen beter, leerlingen zijn zo beter te volgen, de leerstof is zo beter georganiseerd) … weet dan, dat je leerlingen tekortdoet als het gaat om taalontwikkeling. En dat is niet alleen jammer voor het vak Nederlands, maar ook voor het taalgebruik bij andere vakken en de brede ontwikkeling van jullie leerlingen.

Kortom: jij bent nu als schoolleider aan zet! Zorg voor veel contacttijd bij het schoolvak Nederlands, zodat de docent op zijn eigen manier en met al zijn ervaring de leerlingen kwaliteitsvol kan begeleiden bij het vak Nederlands. Dan is echt succes kansrijk en verlaten leerlingen je school als kritische, zelfbewust communicerende jongeren die weet hebben van de schoonheid van de taal.

Bron: Plot26

Omhoog ^


Kaat Verbruggen, studente Nederlands Hogeschool Karel de Grote Antwerpen wint de eerste Diva-prijs

Diva staat voor Didactisch Vaardig

 

Het Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) zette in het academisch jaar 2018-2019 een nieuw initiatief op de kaart: de DIVA-prijs. De prijskamp is bedoeld voor voorlaatste- of laatstejaars bachelorstudenten of voor masterstudenten van de lerarenopleiding Nederlands uit Vlaanderen of Nederland die lesmateriaal ontworpen hadden dat uitmuntte door creativiteit, originaliteit en innovativiteit.

Kaat Verbruggen 1ste prijs en Joni Keymeulen 3de prijs

Twee studenten van de Hogeschool Karel De Grote, Antwerpen behaalden respectievelijk de 1ste en de 3de prijs. Een studente van de Fontys Hogeschool Sittard won de 2de prijs.

Lees daarover meer op de pagina NDN-activiteiten van de website van het NDN


Omhoog ^


15 eeuwen Nederlandse taal Nicoline van der Sijs: een monumentaal boek

Als het niet verandert, is het dood!

Recensie José Vandekerckhove - NDN-voorzitter


 
Nicoline van der Sijs
15 EEUWEN NEDERLANDSE TAAL
Uitg. STERCK & DE VREESE
€ 22,50

In de sport spreekt men soms van monumenten. Johan Cruyff was een monument, Eddy Merckx is een monument en Mathieu van der Poel wordt een monument. Monument in deze context staat voor geleverde prestaties die door kenners binnen respectievelijk de voetbal- en wielerwereld voor heel sterk worden aangezien. Ook in de taalkunde zijn er monumenten. Joop van der Horst is er in mijn ogen een van. En ook Nicoline van der Sijs. Met 15 eeuwen Nederlandse taal heeft ze bovendien een statusbevestigend monumentaal werk geschreven, dat geenszins mag ontbreken in de boekenkast van wie zich neerlandicus/neerlandica wenst te noemen.

Ik citeer van de achterflap: ‘15 eeuwen Nederlandse taal beschrijft de evolutie van de Nederlandse taal. Ieder hoofdstuk begint met een korte beschrijving van de taalcontacten in een bepaalde periode en de belangrijkste maatschappelijke veranderingen in die tijd. Daarna lezen we hoe klanken, vormen, woordvormingen en zinsbouw hierdoor zijn beïnvloed. Eén ding is duidelijk: het Nederlands heeft altijd opengestaan voor invloeden van buiten; migratie en taalcontact zijn drijvende factoren voor taalverandering.’

Ton den Boon, hoofdredacteur van de Dikke Van Dale stelt in Trouw dat Nicoline van der Sijs nooit de rode draad van haar betoog verliest en daarbij de lezer steeds weer trakteert op aansprekende voorbeelden en aantrekkelijke weetjes. Het resultaat noemt hij een aantrekkelijk boek dat je uit hebt voor je er erg in hebt.

Dat is precies zoals ook ik het ervaren heb. Ik ergerde mijn disgenoten op kerstavond door tussen de kalkoen en de buche een paar hoofdstukken van 15 eeuwen Nederlandse taal te lezen. Ook Ewoud Sanders op nrc.nl is lovend. In zijn artikel wijst hij onder meer op een van de conclusies die uit 15 eeuwen Nederlandse taal te trekken zijn: er lijkt geen sprake te zijn van een tsunami aan Engelse woorden. Van der Sijs onderbouwt dit met cijfers uit onderzoek van twee miljoen woorden uit kranten en 55.668 gesproken woorden in acht uur vlogs. Van der Sijs was naar aanleiding van de publicatie van het boek ook te gast bij Frits Spits in de Taalstaat, een programma van NPO Radio 1 waar ik een aantal jaren geleden, nadat mijn boek Rechts is waar de duim links staat verschenen was, ook genodigde was. Daar kondigde van der Sijs de nakende geboorte van de ‘leenwoordenteller’ aan.

Op de inhoud van het boek ga ik niet verder in. Ik zei het al: ‘elke neerlandicus/neerlandica moet dit boek op de boekenplank hebben’ en zelf maar lezen waarover het gaat.

15 eeuwen Nederlandse taal getuigt van een enorme eruditie en sublieme vakkennis. Het is analyse en synthese in één. Het boek is chronologisch opgebouwd. Ik heb het ook zo gelezen. Binnenkort lees ik het een tweede keer, maar dan thematisch over de hoofdstukken heen.

In de Taalstaat zei Van der Sijs dat ze in eerste instantie voor zichzelf schrijft. Dat is te begrijpen: wie wil al zijn/haar kennis en zijn/haar fenomenale inzicht in verbanden niet geordend op papier zien verschijnen? Het verschijnen van een nieuw boek is voor een auteur als de geboorte van een kind bij wie de navelstreng net doorgeknipt werd. Je houdt het in je armen en de eerste vreugde is voor jou en je naasten. Maar dan toon je het kind aan je omgeving en Van der Sijs doet dit op een uiterst toegankelijke manier, tegelijk erudiet en vlot leesbaar. Je leest het al: ik ben een fan!

Het is alleen erg jammer te noemen dat de Vlaamse media, in tegenstelling tot de Nederlandse, weer achterop blijven en van het boek blijkbaar geen weet hebben. Door Frits Spits gevraagd naar toekomst van het Nederlands wees Van der Sijs op het feit dat het Vlaams zoals het Oostenrijks ten opzichte van het Duits een eigen weg aan het gaan is. Pluricentrisme heet dat.

Vlaams en Nederlands zullen voor eeuwig verbonden blijven, maar toch ook meer en meer gaan verschillen. Een reden te meer misschien voor de Vlaamse pers om de nodige aandacht aan 15 eeuwen Nederlandse taal te besteden en te zien dat die toenemende verschillen tussen Vlaams en Nederlands hun voedingsbodem vinden in eeuwen en eeuwen gemeenschappelijkheden.


José Vandekerckhove, NDN-voorzitter


 


Hoe het schoolvak Nederlands in 2020 eindelijk gaat veranderen

Marc van Oostendorp

Neerlandistiek 16 december 2019  en  VakTaal Nr.4 2019

 

Er zijn allerlei redenen waarom mensen het schoolvak Nederlands willen veranderen. Sommige mensen willen sowieso ieder schoolvak altijd veranderen, bijvoorbeeld omdat ze denken dat de jaren twintig van de eenentwintigste eeuw natuurlijk radicaal ander onderwijs vergen dan de jaren tien. Anderen maken zich zorgen om het taalniveau van de leerlingen die de middelbare school verlaten. Of over het feit dat ze nog nooit van W.F. Hermans gehoord blijken te hebben. Of dat ze geen Nederlands meer willen studeren aan de universiteit. En dan zijn er nog de mensen die zien dat het vak van leraar Nederlands er ook niet beter op wordt met de miljoenen eisen die er worden gesteld en de weinige middelen die er worden geboden. Als er maar genoeg mensen vinden dat iets moet veranderen, gebeurt er misschien wel wat – hoe divers de motieven van die mensen ook zijn.

Het heeft er alle schijn van dat we nu op een dergelijk punt in de tijd zijn aanbeland. Iedereen wil dat er iets verandert: leraren, politici, ambtenaren, hoogleraren. Ze hebben misschien allemaal een ander motief, maar dat het zo niet langer kan, daar zijn ze het in ieder geval over eens.

Dit jaar werden er in Nederland aan de minister al twee belangrijke rapporten aangeboden. Het eerste was Curriculum.nu, dat bestond uit teams van docenten die in opdracht van het ministerie van onderwijs het hele onderwijs – van groep 1 tot en met 6 vwo – doorlichtte. Het tweede was van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW), die gevraagd was een diagnose te stellen voor de vraag waarom de universitaire opleidingen Nederlandse Taal en Cultuur zo’n terugval zagen in de studentenaantallen en die een groot probleem zag in het middelbaar onderwijs.

Uit de bouwstenen van die adviezen, en waarschijnlijk nog een heleboel meer, zal nu binnenkort een nieuwe invulling voor het schoolvak Nederlands worden opgebouwd. Hoe dat precies gaat gebeuren, weet nog niemand.

Curriculum.nu is in de media regelmatig zeer hard bekritiseerd, maar meestal betrof dit andere vakken dan Nederlands. De teams hadden het hoe dan ook niet gemakkelijk: ze bestonden zoals gezegd uit docenten en een enkele schoolleider, die een beperkt aantal dagen waren vrijgesteld om gezamenlijk een overkoepelende visie over het hele vak samen te stellen. Ze werden daarbij terzijde gestaan door een aantal deskundigen, onder andere van SLO (de Stichting Leerplanontwikkeling), maar dat stond natuurlijk niet tegenover de absurde omvang van de taak.

Dat er bij Nederlands geen gekrakeel ontstond, had geloof ik te maken met het feit dat iedereen wel aanvoelde dat er inderdaad iets moest gebeuren, en dat grote ruzies alleen maar zouden leiden tot mogelijke vertraging.

Het ontwikkelteam Nederlands kwam bovendien met een mooi pakket aan ‘grote opdrachten’ voor het schoolvak, die er op neer kwamen dat leerlingen mondige, goed geïnformeerde, verstandige taalgebruikers moesten worden en dat grondige kennis van taal en letterkunde op alle niveaus daarbij kan helpen. De ‘grote opdrachten’ – een term die gelukkig niet door de ontwikkelteams is verzonnen, maar door iemand die vast heel hoog is bij het ministerie – zijn daarbij ook algemeen genoeg om op allerlei manieren te kunnen worden geïnterpreteerd.

Allerlei belangrijke organisaties hebben zich dan ook lovend uitgelaten over de plannen die Curriculum.nu met het schoolvak had, van lerarenvereniging Levende Talen tot en met de overheidsorganisatie de Nederlandse Taalunie.

Het zal dus nog wel aankomen op de vraag hoe die algemene mooie woorden precies gaan worden ingevuld. Daar komt nog bij dat het docententeam voor Nederlands heeft besloten zich uiteindelijk uit tijdgebrek te beperken tot het primair onderwijs en de onderbouw van de middelbare school.
Er kan dus nog van alles veranderen. In het politieke jargon heet het ook dat Curriculum.nu ‘voortbouwt’ op de door ongeveer iedereen rampzalig geachte plannen Onderwijs 2032 van de commissie Schnabel. En dat schijnt te betekenen dat niemand meer naar die oorspronkelijke plannen omkijkt.

Ook de aanbevelingen van de KNAW-commissie zijn algemeen. Zij constateert dat het schoolvak door leerlingen weinig uitdagend wordt gevonden en zelfs saai en stelt vooral voor daar wat aan te doen door meer samenwerking tussen universitaire neerlandici en de school. Zij richt zich daarmee dus primair (zij het niet uitsluitend) op juist de bovenbouw, maar tot heel concrete plannen komt het niet.

Eén min of meer concreet puntje wil ik er wel uitlichten omdat ik hoop dat het ervan komt: dat universitaire neerlandici, vakdidactici en leraren samen de opdracht zouden krijgen om een open access-methode voor het hele middelbare onderwijs op te zetten. Naar mijn overtuiging zit een van de grote conservatieve kranten op dit moment bij de uitgevers van de lesmethoden, die geen enkele zin hebben in dure en ingrijpende wijzigingen en waarvan de marktleider, Noordhoff, een gigantische greep op de markt heeft.

Een open access-methode zou gratis op het internet kunnen worden gezet. Uitgevers die er brood in zagen zouden toestemming moeten krijgen om een en ander dan ook nog op glanspapier en met mooie plaatjes af te drukken. De methode zou kunnen laten zien hoe mooi en inspirerend en uitdagend het vak kon zijn. Er zijn naar mijn indruk genoeg mensen met een warm hart voor het vak Nederlands om dat samen tot een succes te kunnen maken.

Maar over wat er in die methode zou moeten staan, zwijgt ook de KNAW-commissie. Toch zijn daar gelukkig ook her en der al plannen over ontwikkeld, al hebben die nog niet de status van adviezen aan de minister gekregen. (En misschien hoeft de minister over dat onderwerp ook niet geadviseerd te worden.) Te denken valt aan plannen van Levende Talen en van het zogeheten Meesterschapsteam, waarin al een aantal jaren vakdidactici en inhoudelijke experts nauw samenwerken om het academisch onderzoek dichter bij het middelbaar onderwijs te brengen.

Vermoedelijk zal het woord nu eerst zijn aan een speciale commissie die de huidige plannen omzet in concrete nieuwe eindtermen, en zullen er daarna allerlei mensen aan de slag moeten. Het zal nog niet meevallen want als een en ander concreter wordt, ligt onenigheid misschien alsnog op de loer. Maar als iedereen blijft zien dat het zo niet kan, zal het schoolvak Nederlands vanaf 2020 hopelijk eindelijk veranderen.

Bron: Neerlandistiek



Curriculum.nu Nederlands: bedankt!

Ontwikkelteam Nederlands Curriculum.nu

 

Op donderdag 10 oktober 2019 heeft minister Slob de definitieve voorstellen van de ontwikkelteams van Curriculum.nu in ontvangst genomen. Tijdens een feestelijke middag op het Montaigne Lyceum in Den Haag presenteerden de ontwikkelteams hun eindversies. Via deze video krijgt u een indruk van deze middag. Namens het ontwikkelteam Nederlands overhandigde Simone Westra het eindproduct aan de minister (ook te zien in het item van het Jeugdjournaal).

Belangrijke informatie volgt op Neerlandistiek – lees dus zeker verder.


De Nederlandse Taalunie ondersteunt voor het onderwijs Nederlands in Nederland het eindadvies van Curriculum.Nu

Curriculum.nu: een stevige basis voor 21ste-eeuws onderwijs Nederlands

16 oktober 2019

 

Minister Slob van Onderwijs heeft vorige week het eindadvies van Curriculum.nu in ontvangst genomen. Het Algemeen Secretariaat van de Taalunie feliciteert het ontwikkelteam Nederlands met het resultaat en onderschrijft het advies van het team van harte.

Uitdagend en aantrekkelijk onderwijs Nederlands

Het Algemeen Secretariaat ziet dat het ontwikkelteam Nederlands pleit voor uitdagend en aantrekkelijk onderwijs Nederlands dat inspeelt op de kansen en uitdagingen van deze tijd. Met een terechte aandacht voor een goede beheersing van het Standaardnederlands en goed leren spreken, lezen, schrijven en luisteren. Ook heeft het team aandacht voor de rol van het Standaardnederlands in een meertalige samenleving, voor kritisch omgaan met informatie en creatief omgaan met het Nederlands. Het Algemeen Secretariaat staat achter de gekozen accenten.

Lees verder


Omhoog ^


Meertaligheid doorheen het curriculum

Neerlandistiek voor de klas – dinsdag 19 november 2019

Door Bert Le Bruyn (Meesterschapsteam MVT), m.m.v. Wander Lowie (Meesterschapsteam MVT) en Erwin Mantingh (Meesterschapsteam Nederlands)

 

“Meertaligheid en specifiek aandacht voor het meertalig individu is voor het eerst door het ontwikkelteam Nederlands op de kaart gezet. In de eerste versie van haar visie benoemt het team dat het leergebied Nederlands recht moet doen ‘aan leerlingen die verschillende talen en taalvariëteiten beheersen’. Deze insteek is positief onthaald en heeft ook zijn beslag gekregen bij Engels/MVT.”

De meesterschapsteams ondersteunen voluit de ontwikkeling en de resultaten van Curriculum.nu voor Nederlands en Engels. Ze doen dat op basis van een gedegen reflectie daarover met als insteek de prominentie van het concept meertaligheid.

Lees de hele tekst van de beide Meesterschapsteams


Hoogleraar Yra van Dijk Universiteit Leiden over de Nederlandse taal en het onderwijs daarvan - video NPO Radio 1

 

Gesprek met Frits Spits - 10’50” – n.a.v de Neerlandistiekdagen in Leiden op 6 en 7 maart
2020.


Tweemaal doorklikken telkens op de afbeelding om te luisteren en te kijken.



Nederlands Kabinet: studenten moeten weer Nederlands leren

HOP, Bas Belleman | 09 / 09 / 2019 

 

Universiteiten en hogescholen moeten zorgen dat hun studenten weer goed Nederlands leren spreken en schrijven, vindt het kabinet. Er komt zelfs een norm voor de ‘uitdrukkingsvaardigheid’ van studenten.

Dat staat in een brief die onderwijsminister Van Engelshoven zojuist naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het Nederlands is nu niet goed genoeg beschermd als cultuur- en wetenschapstaal, meent de minister, en daar wil ze iets aan veranderen.
Niet alleen Nederlandse studenten moeten hun moedertaal goed leren beheersen, ook buitenlandse studenten moeten op de een nader te bepalen niveau Nederlands leren. Dat zou goed zijn voor de binding met Nederland.

Lees de hele tekst van Bas Belleman

Omhoog ^

Onze leeslessen zetten kind op achterstand

SLO | Landelijk kenniscentrum curriculumontwikkeling 29 oktober 2019 

Gerdineke van Silfhout geeft zinnig advies om het anders aan te pakken in de lessen.

 

Stop de leeslessen met losse teksten en lijsten met vragen bij de tekst. Kinderen, vooral de minder taalvaardige, missen de woordenschat en achtergrondkennis om losse teksten over willekeurige onderwerpen goed te begrijpen. Leer lezen aan de hand van thema’s: dat werkt voor alle leerlingen beter.

Lezen is de basis voor het leren. Maar leren we kinderen lezen op de juiste manier? Nederland is een van de weinige landen waar aparte lessen begrijpend lezen worden gegeven. Dat is opmerkelijk, want we weten dankzij onderzoek al dertig jaar dat zulke lessen voor veel leerlingen niet werken.* “Als kinderen te weinig voorkennis en te weinig woordenschat hebben, snappen ze veel teksten niet. Voorkennis is heel belangrijk voor succesvol leesonderwijs”, zegt Gerdineke van Silfhout, leerplanontwikkelaar Nederlands bij SLO.

“Veel kinderen in de stad hebben bijvoorbeeld geen idee wat een kruiwagen is. Als je onvoldoende woorden kent, kun je de informatie niet verbinden met je voorkennis,” Aldus Van Silfhout. Zo komt het dat veel van onze leesopdrachten en -toetsen niet de leesvaardigheid, maar de algemene ontwikkeling van kinderen meten.

Zo krijgen kinderen een hekel aan lezen

Er is nóg een argument tegen aparte leeslessen. Kinderen krijgen door deze lessen een hekel aan lezen. Lekker doorlezen, je inleven in een verhaal of verdiepen in een technisch onderwerp is er niet bij.

Het blijkt veel zinvoller om teksten te zoeken bij een thema waar je als docent toch al mee bezig bent. Kinderen kunnen die nieuwe kennis vervolgens integreren in de voorkennis die ze al hebben. Stel dat je bij aardrijkskunde het thema ‘leven in de oceaan’ behandelt. Van Silfhout: “Je gebruikt een krantenartikel over de oceaanveger van Boyan Slat, bekijkt een film en laat de leerlingen een aansprekend en passend boek lezen. Zo bouwen de leerlingen over dat onderwerp een woordenschat en basiskennis op.”

Er ligt momenteel erg veel nadruk op leesmotivatie. Dat is heel belangrijk, maar niet voldoende voor onvoldoende taalvaardige leerlingen. Alle onderdelen van lezen moeten aan bod komen.

Tijdens het werken aan het thema zorg je dat alle onderdelen van lezen aan de orde komen. Je kiest een onderwerp dat de leesmotivatie prikkelt, activeert de voorkennis, behandelt een stukje grammatica, bouwt aan de woordenschat, enzovoort. “Er ligt momenteel erg veel nadruk op leesmotivatie. Dat is heel belangrijk, maar niet voldoende voor onvoldoende taalvaardige leerlingen. Alle onderdelen van lezen moeten aan bod komen.” meent Van Silfhout.

Straal enthousiasme voor lezen uit

Wat ook werkt: leraren die enthousiasme uitstralen voor lezen. Lerarenopleidingen die leesschuwe studenten wakker kussen door hen 25 nieuwe kinderboeken te laten lezen. Leraren die als team bouwen aan effectief taalonderwijs. De school die ouders informeert over hoe je een positieve leeshouding ontwikkelt. En nauw samenwerkt met de bibliotheek.

Nog zo’n tip: bied vooral rijke teksten aan. Dat is cruciaal voor woordenschatontwikkeling. Veel leraren denken leerlingen te helpen met simpele teksten, maar ook zij moeten zich straks kunnen redden in de maatschappij. Scheep hen niet af met Youtube-filmpjes, maar gebruik deze samen met jouw uitleg als opstap naar een mooie tekst.

Leesoffensief voor iedereen

Scholen, doe je voordeel met het leesoffensief waartoe de Onderwijsraad en Raad voor Cultuur oproepen. Grijp deze kans om na te denken over effectief taalonderwijs. Zo geef je alle leerlingen de ruimte op optimaal leesplezier, kennis en leesvaardigheid.

* Recht, D. R. & Leslie, L. (1988). Effect of Prior Knowledge on Good and Poor Readers’ Memory of Text. Journal of Educational Psychology, 80, 16-20.

Bron: NRC-live 29 oktober 2019

Omhoog ^


Didactiek Nederlands – de website van Levende Talen Nederlands

 

De site omvat drie grote delen:

In Zo kan het ook plaatsen vakdidactici en onderzoekers theoretisch en empirisch onderbouwde lesideeën in de etalage.

De kwestie biedt een open podium aan iedereen met een mening over een (didactische) kwestie binnen het schoolvak Nederlands.

Voor het Handboek schrijven experts wetenschappelijk onderbouwde bijdragen over vakinhoud en vakdidactiek.

De Werkgroep Onderzoek en Didactiek Nederlands (WODN) is ingesteld door het bestuur van Levende Talen Nederlands. In opdracht van LTN draagt WODN zorg voor de verspreiding van kennis over het didactisch onderzoek in Nederland en daarbuiten. Ze verzorgt vijf soorten publicaties. De werkgroep is werkzaam sinds juni 2018.

https://didactieknederlands.nl/

Zeker doorklikken, u vindt er beslist relevante bijdragen voor het vak Nederlands.


Taalbeschouwing voor iedereen

 

In de rubriek Proftaal en met als titel ‘Zoek het zelf uit’ hanteert de ons allen bekende taalprof Peter Arno Coppen een laatste keer de pen of het toetsenbord in het tijdschrift Onze taal nummer 12 – 2019 op bladzijde 31. Dit jaar 2020  wordt zijn rubriek ‘De thuisontleder’.

Uit zijn tekst lichten we zijn deeltje waar hij het direct over taalbeschouwing heeft. Hij geeft er een mooie en treffende omschrijving van. Taalbeschouwing is niet alleen voor op school, maar ook wel voor iedereen die over taal wil nadenken.

Het citaat

In een tijdsgewricht waarin tijd geld is en elke taaluiting direct nut moet hebben en liefst zo beknopt mogelijk moet zijn, is het misschien eerder gebruikelijk om problematische taalconstructies te vermijden dan om ze uitgebreid te overdenken. Het aandachtig beschouwen van taalvorm en betekenis is echter een waarde die alleen al vanuit het belang van de taal zelf gerechtvaardigd is. Taal is waarschijnlijk het belangrijkste fenomeen op aarde (zonder taal zouden wij geen enkel ander fenomeen kunnen benoemen, bijvoorbeeld), en de eigenschap waar je als mens het laatst afstand van zou willen doen. Als je de keuze hebt: een arm verliezen of je taalvermogen, zal niemand het laatste kiezen.

Als taal dan het belangrijkste is wat er bestaat, waarom zou je dan niet willen weten hoe de taal werkt of in elkaar zit? Taalbeschouwing is daarom iets wat iedereen op een eigen manier zou moeten kunnen. Hoe dan? Welnu, in zijn eenvoudigste vorm: je eigen taalgevoel vergelijken met dat van anderen, met de taaluitingen die je om je heen hoort of leest, en met taalbeschrijvingen of – voorschriften die je kunt opzoeken. Dat is waar het op neerkomt, en dat kan inderdaad iedereen.


Nieuw onderwijsmateriaal voor premasterstudenten Educatieve Master Nederlands: het Veldwerk

In: Neerlandistiek voor de klas 28 september 2019 - Update LitLab

 

Update LitLab september 2019

Sinds deze zomer is het Veldwerk online, een online omgeving met opdrachten gericht op studenten die een premaster volgen ter voorbereiding op een Educatieve Master Nederlands. Met dit materiaal krijgen premasterstudenten inzicht in actuele thema’s binnen zowel de historische als de moderne Nederlandse letterkunde en ontwikkelen ze vaardigheden om academisch onderzoek te doen naar die thema’s.

Gebruik van het Veldwerk

Het Veldwerk biedt een inleiding tot het wetenschappelijke veld van de letterkunde. Op deze site verrichten studenten ‘Veldwerk’ in de Nederlandse literatuur via een reeks opdrachten die per ‘Veld’ gelijk staan aan een studiebelasting van ongeveer 20 uur, exclusief de tijd die nodig is voor een zelfstandig afsluitend onderzoek. Aan de hand van drie thematische velden, EmotiesAuteurschap en Toekomstliteratuur, leren ze onderzoek te doen op het terrein van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Stapsgewijs benaderen ze de verschillende thema’s en werken ze toe naar een zelfstandig kleinschalig onderzoek.

Deze modules zijn primair ontwikkeld met het oog op premasterstudenten die geen wetenschappelijke vooropleiding hebben gedaan, maar kunnen ook (gratis en open access) gebruikt worden in andere premastertrajecten of wetenschappelijke opleidingen. Hoewel ze niet zijn gericht op leerlingen in het voortgezet onderwijs, bieden ze mogelijk ook inspiratie voor verdere verdieping in de vorm van een profielwerkstuk. Docenten die het materiaal willen gebruiken, kunnen het wachtwoord voor het antwoordmodel aanvragen via info@litlab.nl. Het Veldwerk wordt aangeboden via een speciale variant van de website van LitLab, een digitaal laboratorium voor literatuuronderzoek.

Samenwerking UU en OU voor Duurzame Geesteswetenschappen

Het Veldwerk werd ontwikkeld door Marieke Winkler, Feike Dietz en Tessa van de Warenburg. Deze samenwerking  tussen de Universiteit Utrecht en de Open Universiteit vond plaats binnen de context van de premastermodule ‘Lange lijnen in de literatuur: Inleiding in de Nederlandse literatuurgeschiedenis’. De ontwikkeling kwam tot stand dankzij steun van Duurzame Geesteswetenschappen. 

Bron: Neerlandistiek voor de klas


Omhoog ^


Worden leraren beter door elkaar te observeren? Kris Van den Branden

Blog: Duurzaam onderwijs

 

Een recente studie van Burgess, Rawal en Taylor (2019) geeft aan dat leraren betere leraren worden door hun collega’s te observeren of door hen geobserveerd te worden. In deze studie (waaraan 1300 leraren meededen) bleken de leerlingen in de deelnemende scholen na verloop van tijd betere resultaten te behalen voor taal en wiskunde. Opvallend in deze studie was dat zowel de geobserveerde als de observerende leraren bijleerden en voor het effect op leerlingoutput zorgden.

Lees de hele blog


Omhoog ^


Betekenen de woorden "detective" en "thriller" net hetzelfde? Neen, niet helemaal - Jan Renkema


 

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.  …

detective / thriller

De woorden worden door elkaar gebruikt, maar er is wel een klein betekenisverschil.

detective                    misdaadverhaal, met accent op (politie)onderzoek naar de dader van
een moord
De verhalen over Sherlock Holmes en zijn assistent Watson vormden de inspiratiebron voor latere schrijvers van whodunits en speurder- en politieromans.

thriller                       misdaadverhaal waarbij de dader vaak al bekend is, meestal met
meer spannende acties dan een detective
Vergeleken met de huidige misdaadseries zijn de thrillers van Alfred Hitchcock nu wel een beetje te ‘huiselijk’.

Omdat een detective ook spannend is, is het wel begrijpelijk dat voor dit genre ook het woord thriller wordt gebruikt (van ‘to thrill’ voor  ‘opwinden’, ‘in vervoering brengen’). Soms wordt ook een ander onderscheid gemaakt: een detective zou dan Engels zijn, en een thriller Amerikaans (en een Krimi Duits). Maar voor de producties uit Scandinavië zijn dan weer geen aparte termen in omloop. En soms wordt ook gezegd dat een detective minder literair is dan een thriller, of dat juist een thriller eerder ‘gewone lectuur’ is. Maar aan het woordpaar ‘lectuur-literatuur’ waag ik me liever nog niet.

Bron: Neerlandistiek

DE SCHATKAMER VAN DE NEERLANDISTIEK

De Bibliografie van de Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap (BNTL) wordt gebruiksvriendelijker

 

De Bibliografie van de Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap (BNTL) bevat meer dan driehonderdduizend titelbeschrijvingen van publicaties over Nederlandse taal- en letterkunde. Een steeds groeiend aantal beschrijvingen geeft rechtstreeks toegang tot de volledige teksten van publicaties. De online BNTL is inmiddels meer dan tien jaar oud en onvoldoende aangepast aan veranderingen in het bibliografische veld. Via een enquête willen we de eindgebruiker betrekken bij de ontwikkeling van een nieuw platform.

Het ambitieuze project om alle publicaties op het gebied van de neerlandistiek in een bibliografie te ontsluiten, werd opgestart in de jaren zeventig en resulteerde tientallen jaren lang in kloeke blauwe boekbanden. Sinds 2008 is de Bibliografie gratis online doorzoekbaar (bntl.nl) en gebeurt de invoer van nieuwe titelbeschrijvingen rechtstreeks op de website. De bibliografie heeft een nagenoeg complete dekking voor secundaire literatuur gepubliceerd in de oorlogsjaren 1940-1945 en voor wat verscheen na 1960. Met honderdduizenden beschrijvingen van artikelen, boeken en recensies is de BNTL wellicht de grootste taal- en letterkundige vakbibliografie van één taal ter wereld. Nog steeds vinden jaarlijks vele duizenden gebruikers hun weg naar de BNTL, waarvan goed een derde actief is buiten het Nederlandse taalgebied, wat voldoende aantoont dat de Bibliografie een belangrijke rol speelt in de neerlandistiek extra muros.

Lees dit artikel in Neerlandia in zijn geheel
Omhoog ^


DBNL VERRIJKT MET 9 EEUWEN LITERATUURGESCHIEDENIS

Persbericht Den Haag, 30 september 2019

 

De achtdelige reeks Geschiedenis van de Nederlandse literatuur (GNL) is toegevoegd aan de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). De GNL beschrijft ruim negen eeuwen aan Nederlandse en Vlaamse literatuurgeschiedenis op bijna 7.000 pagina’s. Alle auteurs, teksten en werken die voorkomen in de GNL zijn daarmee direct gelinkt aan de rest van de DBNL-collectie. Daardoor is de DBNL vanaf nu op een nieuwe manier doorzoekbaar.
Digitaal reizen door de literatuurgeschiedenis

De GNL beschrijft de Nederlandse literatuur van de middeleeuwen tot 2005 in een doorlopend verhaal op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Kenmerkend voor deze literatuurgeschiedenis is dat teksten niet alleen worden belicht vanuit het leven van de auteur en de maatschappij waarin ze zijn ontstaan, maar ook vanuit de ontvangst van de werken en de maatschappelijke impact. De gedigitaliseerde GNL vormt een mooi startpunt om de collectie van de DBNL te ontdekken. Daarnaast is de GNL dankzij de online beschikbaarheid beter toegankelijk voor buitenlandse studenten en docenten die de Nederlandstalige literatuur bestuderen.
 
Neerlandicus Frits van Oostrom, een van de auteurs van de GNL: “De Nederlandse literatuurgeschiedenis is een groot, rijk verhaal. Sinds mensenheugenis is daarvoor het (meerdelige) boek de aangewezen vorm. Maar vandaag de dag is digitalisering van zo'n boek een nagenoeg onmisbaar complement: vaak superieur in het gebruik, en door zijn open vorm een uitnodiging tot creatieve, interactieve omgang met dit standaardwerk.”

Bron: De perslijst

Omhoog ^


De studiedag Neerlandistiek in KANTL Gent op 11 oktober 2019

 

De studiedag Neerlandistiek werd georganiseerd binnen het raam van de vijfde Week van het Nederlands van de Nederlandse Taalunie (NTU).
Hij greep plaats binnen de schoot van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en met ondersteuning van de Academie.

U vindt alle informatie over de studiedag en alle papers van de sprekers ook op de website van het Netwerk Didactiek Nederlands (NDN) op de pagina Actuele berichten .
 
Omhoog

Kerstverhalen in de klas

 

´De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen holt achteruit, vergeleken met hun Europese leeftijdgenoten´. (De Volkskrant, dinsdag jl. Net als alle media)
De meest gehoorde oplossing intussen: `Meer voorlezen!´.
Dat gaat natuurlijk over kleuters, maar wij hebben het geprobeerd met 14-17 jarigen. En verdorie, het werkt!!!

In plaats van te concurreren met de meest genoemde boosdoeners, de social media, laten wij de mooiste verhalen juist voorlezen op twee van de populairste apps onder scholieren, Spotify en Apple Music, terwijl de scholier de tekst (knop: Download Text) tegelijk op het mobieltje kan meelezen,

De Pilot op www.bulkboek.nl is de afgelopen maanden op veel scholen getest en goed bevonden. Nu kun je als scholier met Bulkboek de literatuur ontdekken door te lezen en (thuis of samen in de klas) te luisteren, en er in de klas over in gesprek te gaan.

Intussen zijn er weer nieuwe verhalen bijgeplaatst op de website en Spotify & Apple Music.
Vandaag zijn dat Zes Kerstverhalen, op verschillende leesniveaus. Grappig, of bizar, of multicultureel, of ontroerend, of allemaal.
Zie https://bulkboek.online/bulkboek-in-de-klas/.
Ze nodigen uit om voor te dragen, na te spelen en zelf te schrijven.
Mooi om hier deze laatste dagen voor Kerst mee aan de slag te gaan in de klas.

En: Hoe meer u uw leerlingen laat luisteren en lezen, hoe meer verhalen u aangeboden krijgt. Want
elke ´click´ op een verhaal (die de school en de leerling niets kost!) levert ons een miniem bedrag op waarmee wij nieuwe verhalen kunnen toevoegen. Als u ál uw leerlingen deze weken iets met de kerstverhalen laat doen, kunnen wij in januari weer 10 nieuwe verhalen laten voordragen door acteurs of de schrijver zelf. En ja! Ook sportverhalen, liefdesverhalen, en spannende verhalen. Zoals de Volkskrant het zo mooi zegt in een recensie van Bulkboek: Via Pepijn Lanen komen de scholieren dan vanzelf terecht bij Multatuli.
Zo maken we dan samen van Bulkboek hét platform met verhalen voor in de literatuurles! En krijgen we samen de scholieren – wie weet – weer een beetje meer aan het lezen.

Theo Knippenberg

9-12-2019

Omhoog

VRT-Nieuws Connect: Onderwijs - 4 debatten

 
  • Hoe kunnen we het lerarentekort oplossen?
  • Meer diversiteit in de klas. Hoe pakken we dat  aan?
  • Moet de kwaliteit van ons onderwijs beter?
  • Hoe kan technologische innovatie ons onderwijs helpen?

Klik op VRT-Nieuws Connect - Totale duur: 2 u 2 min 3 sec


Omhoog


Om Olga Tokarczuk, Nobelprijswinnaar literatuur 2018 te leren kennen, lees het artikel 'De mens in transit' van Joost de Vries

 

De Nobelprijs voor de Literatuur voor het jaar 2018 is met terugwerkende kracht toegekend aan Olga Tokarczuk. In haar boeken, die ze zelf ‘constellatie-romans’ noemt, slecht ze nationale mythes.

Lees het hele artikel van Joost de Vries in De Groene.


Omhoog

English please. I don’t speak Dutch

 

Verengelsing In geen enkel land wordt de moedertaal met zoveel gemak opzij gezet als in Nederland, schrijven Lotte Jensen en Stine Jensen. „Taal schept geschiedenis en familiebanden”.

Cyprian Koscielniak 

Een zonnige middag op een terras in Arnhem: „Twee vlierbessensap alstublieft.” De serveerster kijkt ons glazig aan: „Could you say that in English please, I don’t speak Dutch.” Nu is het onze beurt om ingewikkeld te kijken, want wat is vlierbessensap in het Engels? We hebben geen idee. Iets met berries, maar welke berries? Appelsap dan maar, omdat het anders te lang gaat duren. „Apple juice, please.”

Horecapersoneel dat alleen nog maar Engels spreekt. Dat komt tegenwoordig overal voor, van Amsterdam tot Arnhem, van Leiden tot Leeuwarden. Wij spreken redelijk Engels en kunnen ons, afgezien van exotische gerechten, prima redden in die taal. Toch ergeren we ons aan de vanzelfsprekendheid waarmee het Nederlands plaatsmaakt voor het Engels.

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Stine Jensen is filosoof, programmamaker en schrijfster. Dit is een bewerking van een essay dat is opgenomen in Against English. Pleidooi voor het Nederlands.

Lees het hele beklijvende essay

Omhoog

Literatuurmuseum (Nederland)

 

 

Relevant nieuws van oktober 2016 tot januari 2020
Toch even kijken wat je wilt lezen. Er is een ruime keus.

Laatste bericht:

6 JANUARI 2020

Uitreiking Jan Campert-prijzen

Op 19 januari wordt het internationale literatuurfestival Winternachten afgesloten met het Schrijversfeest. Een feestelijk programma rond de uitreiking van de Jan Campert-prijzen.

https://literatuurmuseum.nl/overzichten/nieuws


Omhoog

OPINIE - Niet tegen Engels, wel voor Nederlands

Godelieve Laureys - 24 november 2019

 

Onder de titel 'Against English: pleidooi voor het Nederlands' is bij de Wereldbibliotheek net een lijvig debatboek verschenen over de toenemende verengelsing van het onderwijs in Nederland. Daarin stellen Nederlandse academici, columnisten en schrijvers de 'doorgeslagen situatie' in het onderwijs in Nederland aan de kaak.

Hoewel de titel prikkelend is, houdt hij ook een gevaar in. Wie in het verweer gaat tegen het Engels, verliest in onze gemondialiseerde samenleving het pleit. We moeten niet zozeer tegen het Engels zijn, maar voor het Nederlands. En we moeten er ook alles aan doen om de veerkracht van onze taal te behouden.

Wat de verengelsing van het hoger onderwijs betreft is Nederland in Europa een buitenbeentje. Ongeveer een derde van alle bacheloropleidingen en niet minder dan drie kwart van de masteropleidingen wordt in het Engels gedoceerd. Geen enkel ander land in Europa voert een zo uitgesproken pro-Engels beleid.

Er zijn geen wettelijk vastgelegde quota of voorgeschreven flankerende maatregelen, zoals een parallel aanbod in het Nederlands, een verplicht minimum aan Nederlandstalige wetenschappelijke literatuur, een vereiste om van scripties en proefschriften een Nederlandse samenvatting te maken, laat staan een verplichte cursus Nederlands voor buitenlandse studenten.

Kenmerkend voor de Nederlandse situatie is dat de verengelsing door de politiek ingezet is. Al in 1990 lanceerde de toenmalige minister van Onderwijs, Jo Ritzen, het streefcijfer van 30% Engelstalige opleidingsonderdelen voor alle universiteiten. De universitaire overheden zijn daar gretig op ingegaan en gaandeweg werden de cijfers opgevoerd.

Lees het hele artikel op VRT-Taalnet

 

Omhoog

‘Nederlands is onze taal, maar Nederlands is niet alleen van ons’ -
Henriette Louwerse

14/11/2019

 

‘Kleindenken beperkt het potentieel van het Nederlands.’ Dat zei Henriette Louwerse in haar inleidende toespraak bij de Vlaams-Nederlandse taalavond Spraakmakend Nederlands? in Den Haag. Haar voorstel om het Nederlands relevanter dan ooit te maken in de 21ste eeuw:
‘Laten we een inclusief verhaal vertellen over het Nederlands, de taal die openstaat voor iedereen die ervan houdt,
voor mensen die naast het Nederlands ook andere talen spreken.’

Lees de hele toespraak van Henriette Louwerse


Omhoog


De Vlaamse “tussentaal”, een moeilijke taal voor Franstaligen

 

In de podcast PLAN B gaan de politieke journalisten Alain Gerlache (RTBF) en Ivan De Vadder (VRT) elke week op zoek naar de verschillen én de gelijkenissen tussen Vlaanderen en Franstalig België. Deze week vertelt Ivan De Vadder (in het Frans) over een fenomeen van de Vlaamse samenleving.

Het "Verkavelingsvlaams", de taal die veel Vlamingen dagelijks gebruiken en waar "heten" "noemen" is geworden, brengt veel Franstaligen in de war. Ze hebben op school het Algemeen Nederlands "aangeleerd" gekregen, schrikken van de verschillen die ze horen en denken dat ze onze "tussentaal" veel minder gemakkelijk kunnen begrijpen. Het is voor hen vaak een van de drempels om zich makkelijk in discussies te mengen. Ivan De Vadder legt (in het Frans uit) hoe die "tussentaal" ontstaan is, en hoe je die moet "begrijpen".

31-10-2019

Als radio-uitzending in het Frans in podcast te beluisteren 16’40” –
op het driehoekje doorklikken


Omhoog

De recente berichten op de Facebookpagina van het NDN

De onderwijskundige actualiteit Nederlands in informatieve berichten
taal, didactiek, literatuur...


Klik op >
LEES DE BERICHTEN
of hieronder:

 
 


NDN-Facebookpagina


We vestigen de aandacht op de vele interessante artikelen op de Facebookpagina van het NDN. Het gaat hier om 10 berichten vanaf 21 december 2019 tot 6 januari 2020. Het nieuwste bericht staat eerst, het oudste laatst.

Klik op het Facebookicoontje of log in met je Facebookaccount. Vanaf 8 februari 2018 hebben we een nieuwe pagina gecreëerd 'Netwerk Didactiek Nederlands-2'
.
U bereikt ze ook via @netdidned.be.






  • 6 januari 2020

    AMSTERDAMSE TAALVARIËTEITEN IN DE NEGENTIENDE EEUW

    Berthold van Maris

    Nicole van der Sijs deed er onderzoek naar. De uitkomsten die hier worden weergegeven zijn boeiende lectuur.
    Taalkunde In het 19de-eeuwse Amsterdam kon je tenminste zeven dialecten van het Nederlands horen, ontdekte taalkundige Nicoline van der Sijs.

    Lees het hele krantenartikel
    https://www.nrc.nl/…/het-beste-amsterdamsch-werd-rond-de-ka…


  • 6 januari 2020

    WAAROM NOEMT PAPA ZICH PAPA ALS HIJ TEGEN DE KINDEREN PRAAT?

    Hendrik Spiering

    ‘Zal papa eens een banaantje pellen voor Pietje?’
    “‘Wat denk je zelf?’ antwoordt Paula Fikkert, hoogleraar taalverwerving aan de Radboud Universiteit Nijmegen.”
    Zij heeft er vanuit taalwetenschappelijke hoek een uitgesproken mening over in dit artikel. Merkwaardig is dat taalfenomeen toch.

    https://www.standaard.be/cnt/dmf20200105_04792544

  • 5 januari 2020

    DE OLYMPIADE NEDERLANDS, WANT TAAL IS ALLES

    Frank Willaert

    De emeritus hoogleraar brengt in kort tijdsbestek een bevlogen boodschap over taal.

    Video van Neerlandistiek-tv 1’51”

    https://youtu.be/Knv3VKplA4A

  • 3 januari 2020

    LIEFDESVERKLARINGEN AAN DE NEDERLANDSE TAAL OP NPO RADIO 1 DE TAALSTAAT

    Het NPO 1-radioprogramma De Taalstaat laat vanaf 4 januari liefdesverklaringen aan de Nederlandse taal horen. Schrijvers, taalkundigen en tekstschrijvers komen aan het woord maar ook luisteraars worden opgeroepen te vertellen waarom ze onze taal zo mooi vinden. De hommages zijn te horen in de nieuwe rubriek ‘Lang leve de Nederlandse taal’.
    Presentator Frits Spits: “De Nederlandse taal staat onder druk. Steeds minder studenten kiezen voor een studie Nederlands. Daarnaast wordt de invloed van het Engels groter. Het is tijd voor een tegengeluid. Nederlands is een prachtige taal met een rijke geschiedenis, dat laten wij iedere week al horen maar we doen er graag nog een schepje bovenop”.
    Naast wetenschappers, journalisten en schrijvers wil De Taalstaat ook luisteraars aan het woord laten om de liefde aan het Nederlands te verklaren. Dat mag op alle mogelijke manieren. Het programma stelt een aantal minuten ter beschikking waarin de lofzang op het Nederlands kan worden afgestoken. Spits: “Het moet een vrolijke, liefdevolle optocht worden.” Frits Spits trapt zelf de rubriek af, waarin hij refereert aan Remco Campert, Louis Couperus en Annie M.G. Schmidt.
    Speciaal voor deze nieuwe rubriek componeerde Hennie Vrienten een tune.
    Lang leve de Nederlandse taal, stuur een mail aan: taalstaat@kro-ncrv.nl

    Bron: Neerlandistiek


  • 3 januari 2020

    BRUGGEN
    GEDICHT VAN ILSE TIELSCH

    http://g7pk.mjt.lu/nl2/g7pk/m67mo.html…

  • 2 januari 2020

    LERAREN, LEERLINGEN EN DIRECTIES REAGEREN:
    ‘JAMMER GENOEG IS EEN GENERATIE PRINSJES EN PRINSESJES GEKWEEKT’


    3 april 2019
    Wat is uw ervaring met het onderwijs vandaag? Een honderdzestigtal leraren, leerlingen, directies en ouders reageerden op die vraag via onze website. Een selectie uit de inzendingen.

    https://www.demorgen.be/…/leraars-leerlingen-en-directies…/…


  • 31 december 2019

    VLOGBOEK JAAROVERZICHT 2019

    Hét overzicht van de Nederlandse literatuur in 2019!
    19’37”

    In een razendsnel tempo!

    Een jaar met schrijvers die zich druk maakten om de kinderliteratuur, met verschillende literatuurprijzen die op zoek moesten naar een nieuwe sponsor, met veel poëzie, met het onvermijdelijke B-woord, met prijswinnaars en heel veel boeken.
    Met Jan van Veen, Tsead Bruinja, Khadija Arib, Poëzie-Centraal, Jeroen van Kan, VPRO Boeken, Tjitske Mussche, Queerboeken.nl, de VU, Jeroen Dera, Peter Buwalda, Elfie Tromp, Jan Siebelink, Ester Naomi Perquin, Eveline Aendekerk, Freek de Jonge, Michel Houellebecq, Ilja Leonard Pfeijffer, Daan Heerma van Voss, Arie Storm, Marga Minco, Gillis Dorleijn, Annet Schaap, P.F. Thomése, Bookaroo, Bazarow, Ted van Lieshout, Tommy Wieringa, Harper’s Bazaar, Tom Vermeulen, Hanna Bervoets, Maxim Februari, Jeroen Vullings, Emma Curvers, Connie Palmen, Margaret Atwood, Thomas Rosenboom, Mano Bouzamour, Bookspot, Peter Middendorp, Peter Handke, Leon de Winter, Jan Wolkers, Onno Blom, Maud Vanhauwaert, Arthur Brand, Nico Dijkshoorn, Gerbrand Bakker, tijdschrift Extaze, CPNB, Hebban, Özcan Akyol, Jan van Mersbergen, Rob van Essen, De Bezige Bij, René Huigen en Jules Deelder. Veel informatie heb ik gehaald uit het archief van Tzum, NRC en de Volkskrant. Muziek: SethEverman - how to create billie eilish's "bad guy" Steve Hynes - Blinkin' Fast Jazz Drumming! Nine Inch Nails- Ghosts IV - 34 Duncan Laurence - Arcade (Instrumental) Chilly Gonzales - Pretenderness Mantovani & His Orchestra - Greensleeves Chilly Gonzales – Kenaston

    Vlogboek Jaaroverzicht 2019

    Met aan het slot wie in dit jaar overleed

    https://youtu.be/9f9_01IP1OE

  • 30 december 2019

    DE BESTE BOEKEN VAN 2019 VOLGENS DE TIJD

    DE REDACTIE VAN DE TIJD

    https://www.tijd.be/…/De-beste-boeken-van-2019-vo…/10188748…


  • 25 december 2019

    PLEIDOOI VOOR POËZIE

    Alicja Gescinska

    Op 28 mei 2019 sprak filosofe Alicja Gescinska haar pleidooi voor poëzie uit naar aanleiding van de Versopolis Poetry Talk op de zolder van Poëziecentrum.
    De volledige tekst van het pleidooi van Alicja Gescinska kan je ook lezen in Poëziekrant 6 – dec. 2019 blz. 32-35.

    Video 15’54”

    https://www.poeziecentrum.be/…/pleidooi-voor-po%C3%ABzie-al…

  • 21 december 2019

    HERNIEUWDE BELANGSTELLING VOOR DE UITERMATE KNAPPE NEDERLANDSE SCHRIJFSTER ANNA BLAMAN

    Het Nederlandse Literatuurmuseum verwerft bijzondere Anna Blaman Collectie.

    Wie is Anna Blaman op de foto?

    Het Literatuurmuseum is in het bezit gekomen van een reiskoffer met een belangrijke collectie ‘Blamaniana’. De documenten van Anna Blaman (ps. van J.P. Vrugt, 1905-1960) zijn afkomstig uit de nalatenschap van Alie Bosch, sinds 1936 Blamans ‘vriendin voor het leven’. Bosch is van grote betekenis geweest voor Blaman; zo komen in alle romans personages voor die geïnspireerd zijn op Alie Bosch, de (wijk)verpleegster die aanvankelijk alleen als ‘Zuster B.’ bekend was. ‘Een onmisbare bron voor Blamans biografie’, aldus Aad Meinderts, directeur van het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum en Blaman-kenner. …

    Laatste tekstalinea:
    Meer weten over Blaman en deze aanwinst? Op Literatuurmuseum.nl, het online platform waar grote en kleine verhalen uit de literatuur tot leven worden gebracht aan de hand van de schatten die het museum bewaart, is een artikel gewijd aan deze ‘Blamania’. Hier is onder meer het kerstverhaal te beluisteren. Ook is er op deze site een online expositie over de schrijfster en haar veelbesproken roman Eenzaam avontuur te bewonderen.

    Lees het hele merkwaardige persartikel.

    https://www.neerlandistiek.nl/…/literatuurmuseum-verwerft…/…



 
Colofon
Bestuur van het Netwerk Didactiek Nederlands:
  • José Vandekerchove, voorzitter
  • Ghislain Duchâteau, vicevoorzitter
  • Carl Brüsewitz, secretaris
  • Nora Bogaert, bestuurslid
  • Tamara Bollaert, bestuurslid
  • Jan Lecocq, bestuurslid
  • Kathleen Leemans, bestuurslid
  • André Mottart, bestuurslid

  • Hugo de Jonghe +, erevoorzitter
  • Frans Daems, erebestuurslid

Contributie

- Gewoon lid worden van het Netwerk Didactiek Nederlands kunt u door storting van 20
- Steunend lid zijn kunt u door storting van € 25
op rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

Voor (onderwijs)instellingen en vakgroepen is een groepslidmaatschap mogelijk.
Dat houdt in:
- Om van een groepslidmaatschap te genieten moeten minimum drie (3) leden van een instelling toetreden.
- Per lid wordt binnen het groepslidmaatschap 2,5 euro korting gegeven, dus per lid wordt het dan 17,5 euro.
- Voor drie leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat de storting van 17,5 euro x 3 = 52,5 euro
- Voor vijf leden binnen het groepslidmaatschap betekent dat 17,5 euro x 5 = 87,5 euro.

Het lidmaatschap loopt van 1 januari tot 31 december 2019.

Donaties zijn heel welkom

 
Redactie van de Nieuwsbrief van het NDN :
Ghislain Duchâteau
Tel. : 0032(0)11/22 86 25
E-post : info@netdidned.be
 
Afmelding
Wie deze nieuwsbrief liever niet ontvangt, kan zich afmelden met een berichtje naar info@netdidned.be