18 september 2026

Laatzomerconferentie van NDN

Nederlandse taalkunde vanuit 4 invalshoeken

De Boogkeers, Antwerpen

Maximum 30 deelnemers

First come first served

Deelnemen kost € 125: met inbegrip van koffie, lunch (brood, soep en dessert) en het boek Wat taal verraadt (waarde 25,99 €). Inschrijven  uiterlijk 8 september 2026.

Deelname zonder boek, € 110: met inbegrip van koffie, lunch (brood, soep en dessert). Inschrijven uiterlijk 13 september 2026.

Programma

9.45-10.20 aanmelding

10.30-12.00 Romaans en Germaans: buren, vrienden, vijanden? - Freek van de Velde (KULeuven)

12.00-13.00 lunch (broodjes, soep, dessert)

13.00-13.45 Macht, taal en lichaamstaal in sollicitatiegesprekken -Melina De Dijn (KULeuven)

13.50-14.35 De kracht van sterke werkwoorden – Isabeau De Smet (KULeuven)

14.35-14.50 koffiepauze

14.55- 15.40 Homo ridens; Waarom (en hoe) mensen voortdurend grappig zijn- Bert Oben (KULeuven)

15.45-16.00 afronding: opbrengst van de conferentie- Tamara Bollaert (Arteveldehogeschool, Gent)

10.30-12.00: Romaans en Germaans: buren, vrienden, vijanden? – Freek van de Velde

In deze lezing bouwt professor Freek Van de Velde, winnaar van de Taalboekenprijs 2025, voort op het verband tussen taal en cultuur uit hoofdstuk 4, 5, 8 en 12 van zijn gelauwerde boek ‘Wat taal verraadt’.

Dwars door België loopt een taalgrens, die het Frans van het Nederlands scheidt. De grens is niet alleen een puur linguïstische grens, maar heet ook een breuklijn te zijn tussen de Romaanse en de Germaanse wereld. Ten noorden van de grens vinden we koele boekhouders, die de overheidsfinanciën op orde houden, houden van regels, slechte minnaars zijn en de wereld stijf en rationeel benaderen. Ten zuiden van de grens vinden we laisser-faire bestuurders, voor wie regels flexibel zijn, en die passioneel in het leven staan. In deze lezing laat ik zien dat de kloof tussen de Romaanse en Germaanse wereld bestaat, maar niet onoverbrugbaar is, en dat de regio's linguïstisch gezien meer in elkaar overvloeien dan vaak gedacht wordt. Het Nederlands – zowel de dialecten als de standaardtaal – heeft woordenschat, klanken en grammatica overgenomen van het Frans. Minder bekend is dat het Frans van zijn kant ook een sterke Germaanse invloed heeft ondergaan.

13.00-13.45: Macht, taal en lichaamstaal in sollicitatiegesprekken- Melina De Dijn

Sollicitatiegesprekken worden in de literatuur vaak omschreven als een sterk formeel genre, met een duidelijke hiërarchie. Microanalytisch onderzoek toont echter dat sollicitatiegesprekken in werkelijkheid een veel complexer en hybride karakter

hebben, waarin transactionele en relationele interacties voortdurend door elkaar lopen. Bovendien zorgen structurele tekorten op delen van de Belgische arbeidsmarkt ervoor dat de machtsbalans in sollicitatiegesprekken steeds vaker verschuift in het voordeel van kandidaten. Maar hoe wordt die veranderende machtsverhouding talig zichtbaar? In deze lezing analyseren we zowel het taalgebruik als de lichaamstaal van recruiters en kandidaten. Daarbij ontkrachten we enkele hardnekkige aannames over sollicitatiegesprekken, waaronder het idee dat standaardtaal er nog steeds de vanzelfsprekende norm is.

13.50-14.35: De kracht van sterke werkwoorden-  Isabeau De Smet

In het Nederlands kan je op twee manieren de verleden tijd vormen: ofwel voeg je -de/te toe aan de stem (zoals bijv. speel-speelde), ofwel maak je gebruik van een klinkerverandering (bijv. rijd-reed). De eerste manier wordt ook wel de zwakke vervoeging genoemd en de tweede de sterke vervoeging. De zwakke vervoeging is een stuk eenvoudiger: je hoeft geen verschillende klinkerveranderingen te onthouden (zoals wel het geval is bij de sterke vervoeging: rijd-reed, steek-stak, werp-wierp, blaas-blies etc.) en de regel is toepasbaar op alle werkwoorden die onze taal binnenkomen (googlede, whatsappte…). Doorheen de eeuwen zijn dan ook heel wat sterke werkwoorden naar de zwakke vervoeging overgegaan (moel werd maalde, stiet werd stootte, besief werd besefte etc.). Hebben we binnenkort dan geen sterke werkwoorden meer? Zo snel zal het niet lopen: in deze lezing kom je namelijk alles te weten over de kracht van de sterke werkwoorden.

14.55-15.40: Homo Ridens – Waarom (en hoe) mensen voortdurend grappig zijn- Bert Oben

Als je een grap moet uitleggen, valt er meestal nog weinig te lachen. In deze presentatie gaan we toch net dat doen: mensen zijn voortdurend niet-serieus en maken grapjes die niet nodig zijn voor een efficiënte overdracht van informatie. Waarom kiezen we zo vaak voor die humoristische of creatieve route? En welke talige mechanismen gebruiken we zoal voor al die ongein? We verkennen in deze bijdrage eerst waarom humor een onweerstaanbare speeltuin is voor de mens als sociaal en denkend wezen. Vervolgens bespreken we hoe je met woorden, beelden en zelfs je hele lichaam humor kan vormgeven. Het is ondanks het structureel uitleggen van de grappen toch niet uitgesloten dat er hier en daar een lachspier wordt aangespannen.

15.45-16.00  Reflectie op de opbrengst van de Laatzomerconferentie- Tamara Bollaert

Tamara Bollaert is docent Nederlands aan de Arteveldehogeschool, Gent.

16 april 2026:
Oratie  Catherine van Beuningen
UVA: Aula/LUtherse Kerk en Online

Basisvaardigheden volstaan niet om kinderen en jongeren toe te rusten voor de complexe, globaal verbonden en meertalige wereld waarin zij opgroeien. Wat leerlingen nodig hebben, is kritische mondigheid: het vermogen om met kennis van zaken zelfstandig te denken, verantwoordelijkheid te nemen, verschillende perspectieven te wegen en hun stem te laten horen, in alle talen die zij spreken.

Wereldbeeld

Goed onderwijs helpt leerlingen om de wereld om hen heen te begrijpen, om hun eigen stem daarin te vinden en om naar anderen te luisteren. Het nodigt hen uit om niet alleen deel te nemen aan de wereld zoals die is, maar om zich ook voor te stellen hoe die anders zou kunnen zijn – en daaraan bij te dragen. Basisvaardigheden zijn daarin belangrijk, maar niet voldoende.

Rijk onderwijs

‘Wat leerlingen nodig hebben, is inhoudelijk rijk onderwijs waarin de talen, perspectieven en ervaringen die zij met zich meebrengen niet als obstakel worden gezien, maar als vertrekpunt. Onderwijs dat ertoe bijdraagt dat leerlingen niet slechts vaardig, maar ook mondig worden: in alle werelden waarvan zij deel uitmaken’, zegt van Beuningen. 

Prof. dr. C.G. van Beuningen, bijzonder hoogleraar Wereldburgerschap en tweetalig onderwijs: Onderwijs voor een meertalige en verbonden wereld: van basisvaardigheden naar kritische mondigheid. 

13 februari 2026:
DBNL-dag 2026: Ongeluk zit in een klein hoekje... of in grote verhalen

Op vrijdag 13 februari 2026 heten we je van harte welkom in de KB, nationale bibliotheek in Den Haag, voor een nieuwe editie van de DBNL-dag. De datum spreekt tot de verbeelding, en dat nemen we dit jaar letterlijk: het programma staat in het teken van ongeluk en bijgeloof – van ongelukkige liefdesromans tot literaire termen zoals Urban Legend en Unheimlich, en alles daartussenin.

Wat kan je verwachten? Een middag vol inhoud, inspiratie en onverwachte invalshoeken. Je zult onder meer beter kennismaken met het Algemeen Letterkundig Lexicon (ALL), er komen onderzoekers aan het woord die gebruikmaken van de DBNL-dataset, en we laten een creatieveling los op de ongelukkige en bijgelovige verhalen uit de DBNL-collectie. 

Praktisch:

Vrijdag 13 februari 2026 van 13u tot 17.30u
Aula van de KB, nationale bibliotheek, Prins Willem-Alexanderhof 5, 2595 BE Den Haag
Deelname is gratis

Programma

• 13u: inloop met koffie en thee

• 13.30u: Welkomstwoord en introductie

• 13.35-13.50u: DBNL-coördinatoren Sarah Fierens en Henrieke Korten leggen uit hoe DBNL er nu voor staat

• 13.50-14.10u: DBNL-productowner Karin Eggink toont een uitgebreide preview van de nieuwe DBNL-website

• 14.10-14.30u: literair terminoloog Dirk Delabastita vertelt over pechvogels in het Algemeen Letterkundig Lexicon en reikt een prijs uit

• 14.30-14.45u: creatief intermezzo

• 14.45-15.15u: koffiepauze

• 15.15-15.45u: onderzoekers Marijn Koolen en Joris van Zundert (Huygens Instituut) vertellen over hun onderzoek Impact & Fiction met DBNL-data

• 15.45-16.15u: professor Nederlandse Literatuur aan de KU Leuven Linde De Potter vertelt over ongeluk en bijgeloof in DBNL

• 16.15-16.30u: creatief intermezzo en afsluiting

• 16.30-17.30u: borrel

Ben jij er ook graag bij? Dat kan door je kosteloos in te schrijven via henrieke.korten@kb.nl met de vermelding ‘DBNL-dag 2026’.

21 januari – 8 april 2026: Postacademische cursus Recente Nederlandse en Vlaamse letterkunde

De cursus – bedoeld voor neerlandici, leraren Nederlands, alumni en andere belangstellenden – wordt op woensdagavonden in een collegezaal op de campus van de universiteit gegeven, maar kan ook online gevolgd worden. Tijdens elke avond staat een recente tekst uit de Nederlandstalige literatuur centraal, die door een deskundige letterkundige van commentaar wordt voorzien. Op die manier kunnen deelnemers hun leeservaring verdiepen en doen zij nieuwe inzichten op over trends in de hedendaagse literatuur. 

Programma

Bekijk het programma van 2026 met de sessies, onderwerpen en sprekers hier.

Boeken met korting

Deelnemers aan de nascholingscursus kunnen de behandelde boeken met 10% korting bestellen bij boekhandel Roelants. Informatie hierover ontvangt u bij de bevestiging van uw deelname.

Aanmelden

De kosten bedragen €90 per persoon, zowel voor fysieke als online deelname. U maakt een keuze tussen fysieke of online deelname bij uw registratie. U doet de betaling direct bij aanmelding via creditcard, Ideal of PayPal. U ontvangt een bevestiging voor eventuele declaratie bij uw werkgever.’

Meer informatie / aanmelden
De aanmelding is gesloten.