Jeroen Brouwers

Jeroen Brouwers 1940 – 2022

Op 11 mei 2022 is schrijver van romans, verhalen, essays, studies Jeroen Brouwers overleden. In NRC noemde Thomas de Veen Jeroen Brouwers ‘een van de meest begenadigde en gevreesde polemisten van de afgelopen halve eeuw’ en ‘een van de grootste stilisten in de Nederlandse literatuur’.

Polemist

Het Algemeen Letterkundig Lexicon omschrijft de polemiek als “Schriftelijke bestrijding van standpunten door twee of meer auteurs die zulke duidelijke verschillen van opvatting huldigen, dat ze elkaar in een pennenstrijd fel aanvallen.”

In hetzelfde lemma heet de Nederlandse literatuur ‘bijzonder rijk aan polemieken’. Sommige lezers herinneren zich wellicht de door J.C. Bloem als ‘vorm of vent’ benoemde polemiek, waaraan J.J. Oversteegen de titel van zijn proefschrift ontleende.

Pierre Vinken en Hans van den Bergh stelden in 2010 onder de titel Het scherp van de snede een bloemlezing samen van polemieken uit ons taalgebied. Bij het afscheid van Jaap Goedegebuure als hoogleraar Moderne Nederlandse letterkunde verscheen in 2012 de artikelenbundel Strijd! Polemiek en strijd in de Nederlandse letteren.

Jeroen Brouwers is als polemist onder meer bekend van zijn polemiek met Julien Weverbergh (J. Weverbergh en ergher) en met onder andere Guus Luijters. Brigit Kooijman reconstrueert de polemiek – ook in NRC – in ‘Jeroen Brouwers schreef zijn collega’s finaal de grond in. Waarom eigenlijk, en gebeurt zoiets nu nog?’ In een aflevering van De Nieuwe Contrabas podcast wordt hetNRC-artikel besproken.

Stilist

Jeroen Brouwers won in 2007 de Tzum-prijs, een prijs voor de mooiste zin in een literair werk van het afgelopen jaar, met een zin van 52 woorden uit In het midden van de reis door mijn leven:

“Al stond in het centrum van het huis een kachel als uit de machinekamer van een stoomschip en stortte ik deze vol kolen en hout uit het bos, ze verspreidde geen warmte, – zoals er ook van mij, volgestort met het witte water van de firma Bols, niet echt meer iets constructiefs uitging.”